Welkom op het snelst groeiende inspiratieplatform voor een socialer en duurzamer Nederland

Een huis voor iedereen? Dat vraagt om meer creativiteit in het woonbeleid

29 september 2020 -

Het gaat niet helemaal lekker op de woningmarkt, dat weten we allemaal. Huizen zijn schaars en de koop- en huurprijzen zijn nog nooit zo hoog geweest. Aan de regering om een creatiever én vrijer woonbeleid op te stellen. Het resultaat: betaalbare en duurzame woningen voor iedereen. 

Wie op zoek is naar een nieuwe woonplek komt terecht in het wilde westen. Studenten hospiteren zich suf, potentiële kopers doen mee aan blinde biedingen, starters en middeninkomens vallen tussen wal en schip, en een nieuwe generatie werkende armen is opgestaan. 40.000 mensen zijn dakloos in Nederland. Waarvan 16.000 wel werkt, maar geen huis heeft. Naar verwachting stijgt dit aantal door de coronacrisis. 

Om het woningtekort te dichten moeten 331.000 woningruimtes gerealiseerd worden. Die woningen kan je natuurlijk massaal uit de grond stampen, maar gezien het stikstofprobleem en het alsmaar groeiende grondstoffentekort is dit nogal een dingetje. Bovendien komt de prijs van een groot deel van de nieuwbouwwoningen niet overeen met het budget van woningzoekenden. Kortom: moeten we niet ook op zoek naar andere opties om het tekort op te vullen en betaalbare woningen te realiseren? 

Het antwoord is: ja. Het vraagt alleen iets meer creativiteit van het woonbeleid. 

Wat kost een huis echt?

We wijzen vaak naar het woningtekort als boosdoener van de hoge huizenprijzen, want ‘daar waar schaarste is stijgen de prijzen’. De werkelijke schuldige is de lage rente. Doordat mensen makkelijk aan een lening kunnen komen, zijn de huizenprijzen enorm gestegen. Dit heeft alles te maken met het woonbeleid dat de regulering op huurwoningen en hypotheken vermindert en overlaat aan de markt. Hierdoor kan nu meer dan ooit gespeculeerd worden op woningen. En dat maakt het moeilijk om aan een betaalbare woning te komen. Het bouwen van nieuwe huizen om de schaarste op te vullen, zal dus niet zorgen voor een daling van de huizenprijzen. Daar is iets anders voor nodig. 

Op de vrije markt wordt gekeken naar de subjectieve waarde van een huis. Dus: wat iemand bereid is neer te leggen voor een pand. Heb je een flinke bankrekening, dan zit je goed. Maar ben je minder bedeeld, dan wordt het een stuk pittiger. De subjectieve waarde van een huis staat in contrast met de objectieve waarde van een huis. Dit is de som van de bouwkosten en arbeidskosten. Het zal geen verrassing zijn dat vanuit deze waarde bekeken we veel te veel betalen voor ons onderkomen. Aan de regering om het woonbeleid aan te passen, de regulering op de vrije markt weer op te schroeven en de objectieve waarde van een huis voorop te stellen. Dan zullen er veel meer betaalbare woningen zijn voor meer mensen. 

woonbeleid

Bouwen of herverdelen?

Onlangs onderzocht Josta van Bockxmeer voor De Correspondent of het een idee is om woningen beter te verdelen, in plaats van massaal nieuwe woningen te bouwen. Zij stuitte op een onderzoek dat constateert dat als we woningruimte zouden herverdelen, er genoeg plek is voor drie miljoen extra mensen. Daarbij is uitgegaan van 65 vierkante meter voor een eenpersoonshuishouden en 88 vierkante meter voor een tweepersoonshuishouden. Dit komt overeen met het gemiddelde en zelfs dan heb je nog zat plek. 

Om te kunnen herverdelen is de vraag waar we die ruimte kunnen vinden. Simpel: in de nieuwbouwwijken uit de jaren ’70 waar babyboomers zich hebben gevestigd en de kinderen uit huis zijn. Zij zouden kunnen doorstromen naar kleinere woningen, studenten in huis kunnen nemen of de woning kunnen opsplitsen. Allemaal mogelijkheden die ruimte creëren voor héél veel mensen. Zo wil Stichting Statiegeld Op Jeugd (SOJ) woningen van ouderen opsplitsen, zodat jongeren boven kunnen wonen en de ouderen in hun eigen huis op de benedenverdieping kunnen blijven.

Daarnaast wordt het mensen met een sociale huurwoning moeilijk gemaakt om meer mensen in huis te nemen. Zij worden dan gekort op hun uitkering of moeten hun huis uit. Dit gaat zelfs zo ver dat kinderen die achttien worden, moeten verhuizen omdat een ouder anders het huis verliest. Zonde, want er is zat plek in sociale huurwoningen voor meer mensen. 

Dus voordat we massaal gaan bouwen, meer stikstof in de lucht pompen en veel grondstoffen verbruiken, kunnen we kijken naar duurzamere oplossingen om woningruimte te realiseren.

Vrijheid blijheid

Veel mensen hebben geen zin om een te dure hypotheek af te sluiten of te huren tot je een ons weegt. Er is een groeiende behoefte aan alternatieve woonvormen. Dat zien we bijvoorbeeld aan hoe vaak onze blog over tiny house pionier Marjolein Jonker gelezen is. Of aan het aantal aanmeldingen dat De Stadsnomaden Nijmegen per week krijgt. En aan de aanwas van woonprojecten die het net even wat anders doen, zoals ecodorpen. 

Maar ook dan wordt het je in Nederland niet makkelijk gemaakt. Grond is duur en de regels vliegen je om de oren. Een klein huisje bouwen en met een paar mensen op een stuk grond staan? Dacht het niet, zegt de Nederlandse overheid. En dat is zonde, want zodra je mensen de vrijheid geeft om hun eigen woonplek vorm te geven, komen er meer woningen. En die zijn dan ook nog betaalbaar én duurzaam. 

woonbeleid

Om het woningtekort op te lossen moeten de regels als het op grond aankomt dus versoepeld worden en minder geld-gecentreerd zijn. Volgens de woordvoerder van De Nijmeegse Stadsnomaden is het een goed idee als overheden de voorkeur geven aan initiatieven vanuit burgers. En zich minder focussen op de woningbouwcorporaties en beleggers. Want als aan mensen zelf wordt overgelaten hoe ze willen wonen, worden ze creatiever, gelukkiger en voelen zij meer verbinding met en verantwoordelijkheid voor hun plek.

Allemaal goede ideeën 

Zodra de regels versoepeld zijn in het woonbeleid, zijn er genoeg goede ideeën om mee aan de slag te gaan. Bijvoorbeeld containers waarin studio’s gemaakt kunnen worden. Veel jonge starters zouden het prima vinden om op deze manier te wonen. Een soort opgestapelde kleine huisjes. Of wat dacht je van op vakantieparken wonen? Veel accommodaties staan leeg en zijn fijne leefruimtes. Leegstaande bedrijfspanden zijn ook een prima onderkomen. 

In Nederland heerst het idee dat we te weinig grond hebben; ‘want we zijn een kikkerlandje’. Maar als je creatief met ruimte omgaat, kunnen we die heersende opvatting van tafel vegen. Een grote achtertuin is een prima plek voor een tiny house. Of op een stuk land van een boer waar niks mee gedaan wordt. Legaliseer dat en er is genoeg ruimte. 

Dus als het op bestaande woningen aankomt is het aan overheden om het wilde westen een beetje in te dammen. Wonen is een basisbehoefte en als je je scheel moet betalen om jezelf daarin te kunnen voorzien, doet dat iets met je welzijn. Aan de andere kant is het een goed idee om de teugels een beetje te laten vieren als het op regels aankomt voor nieuwe projecten vanuit burgers zelf. Kortom, geef burgers meer vrijheid en beperk de vrije markt. Dat is een creatief woonbeleid dat de balans herstelt.

Iedere week een flinke dosis positiviteit en blikverruimende kennis in je mailbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang gratis ons nieuwste e-magazine. Inspiratie gegarandeerd. 

Tekst door: Roanne van Baren

REAGEER