Kansrijk Feijenoord (10): tien jaar de kracht van het hart
Vanessa Umboh bouwt samen met bewoners, ondernemers, professionals en organisaties aan Kansrijk Feijenoord: een beweging die vertrekt vanuit de kracht van de gemeenschap. Voor MaatschapWij schrijft zij over systemische verandering, menselijkheid en haar strijd voor een samenleving waarin ieder kind de ruimte krijgt om zijn of haar potentieel te ontwikkelen. Deel 10: tien jaar de kracht van het hart.
Tien jaar geleden besloot ik mijn hart te volgen. Zonder geld, macht of zekerheid. Wat ik wel had, was vertrouwen in het leven, de wijsheid van mijn voorouders en een brandend verlangen om van betekenis te zijn. Tien jaar later kijk ik terug op een weg vol weerstand, wonderen en onverwachte mogelijkheden. Een weg die mij leerde wat je vanuit liefde en vertrouwen kunt creëren.
De dag waarop ik koos en mijn leven een hele andere wending kreeg, was 31 oktober 2016. Ik lag uitgeput in bed. Mijn leven was vastgelopen. Nadat ik als begeleider in de zorg onrecht had aangekaart, was ik zelf in een wereld van uitsluiting, schulden en armoede beland. Ik kende de machteloosheid van systemen die je zouden moeten helpen, maar waarin je als mens verloren kunt raken.
En toen gebeurde het. Een stem, luid en duidelijk, in mijn huis: “Sta op. Ga voor mijn kinderen staan.”
Ik las op dat moment over de duizenden Rotterdamse kinderen die in armoede opgroeiden. Kinderen die met honger in de klas zitten in Rotterdam. Kinderen die kansen missen. Want als hulpverlener had ik geleerd, armoede is de tegenwind in het gezicht van een kind.
“Armoede is de tegenwind in het gezicht van een kind”
Er gebeurde iets in mij. Alsof mijn hart mij herinnerde aan iets wat ik altijd al wist. Mijn leven moest niet langer draaien om wat mij was aangedaan, maar om wat ik daarmee voor anderen kon betekenen.
Stem zonder Gezicht
Op 1 november 2016 besloot ik mijn hart te volgen en mijn leven aan deze kinderen te wijden. Ik wist niet hoe. Ik wist niet waarvan. Ik wist alleen waarom. Ik had geen organisatie, budget, invloedrijke positie of noemenswaardig netwerk. Wel schulden en slechts 28 euro per week om van te leven. En toch ging ik van start. Vanuit verbeeldingskracht, wilskracht en vertrouwen.
Ik richtte Stichting Stem zonder Gezicht op, sprak met politici en bestuurders en organiseerde inspiratieprojecten voor kinderen en bewoners. Iedereen kan iets in het midden leggen waarmee we samen waarde creëren. Ook zonder geld. En het lukte.
“We maken onszelf machteloos wanneer we uitsluitend naar geld kijken”
We maken onszelf machteloos wanneer we uitsluitend naar geld kijken. Maar wat ontstaat er wanneer we elkaar aankijken en ontdekken hoeveel kracht we samen bezitten?
Kinderen zijn onze gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dat leerde ik van mijn moeder en mijn Indonesische voorouders. Generaties later probeer ik hun levenswijsheid betekenis te geven in Feijenoord. We zijn niet gemaakt om uitsluitend voor onszelf te leven.
De prijs
Wat van buitenaf bewonderenswaardig doorzettingsvermogen lijkt, kent van binnen een andere werkelijkheid. Idealisme betaalt niet je huur. Zelf had ik nauwelijks bestaansmiddelen. Ik kreeg waardering, applaus en onderscheidingen, maar niet de structurele ondersteuning die zo nodig was.
Ik sprak over menselijkheid, maar ontmoette onverschilligheid. Ik vroeg om samenwerking, maar stuitte op institutionele belangen, weerstand en machtsverhoudingen.
“Toewijding is niet hetzelfde is als zelfopoffering”
Mijn kritiek op politiek en overheid werd niet altijd gewaardeerd. Mijn bedoelingen werden betwijfeld, mijn spiritualiteit soms weggewuifd. Ik voelde me eenzaam en onbegrepen en na vier jaar strijd raakte ik opnieuw uitgeput en depressief. Ik moest leren dat toewijding niet hetzelfde is als zelfopoffering.
En ik leerde ook: je kunt je vertrouwen in mensen verliezen zonder je vertrouwen in de mensheid op te geven. Ik ontmoette mensen die dezelfde pijn en compassie voelden. Mensen die wisten wat het betekent wanneer systemen je in de steek laten.
In Feijenoord zag ik de kracht van bewoners die ondanks armoede en tegenslag voor elkaar bleven zorgen. Daar vond ik éindelijk de vruchtbare bodem voor zelforganisatie vanuit liefde en verbondenheid.
De weg
Soms kan ik nauwelijks bevatten welke weg ik heb afgelegd. In 2018 werd mijn verhaal vastgelegd door MaatschapWij (met een update in 2023). In 2019 volgde een nominatie voor de Compassieprijs. In 2022 verscheen Moeder van 40.000 kinderen, mijn levensverhaal, opgetekend door Jasper van den Bovenkamp. In 2022 ontving ik de RoeteRing van de Landelijke Cliëntenraad. In 2023 volgde de Golden Girl Award van YWCA Nederland. Bij het Stedelijk Museum Schiedam werd ik adviseur voor Uit armoede, waarin elf persoonlijke verhalen zichtbaar maakten wat armoede en systeemfalen met mensen doen.
Ooit voelde ik mij door het systeem onzichtbaar gemaakt. Nu hielp ik met mijn verhaal anderen zichtbaar te maken. Misschien is dát mijn grootste prestatie: niet dat mijn stem wordt gehoord, maar dat anderen een stem krijgen.
“Mijn verhaal hielp het verhaal van anderen zichtbaar te maken”
Vanuit de gemeenschapskracht in Feijenoord groeide Kansrijk Feijenoord. Geen project waarin buitenstaanders bepalen wat bewoners nodig hebben, maar een beweging waarin bewoners hun eigen kennis, talenten en betrokkenheid inzetten.
Onderzoeker Annelli Janssen van DRIFT droeg bij aan het ontstaan van de Raad van Veerkracht: zes vrouwen die hun ervaringskennis over armoede inzetten om beleid, wetenschap en samenleving te veranderen.
Samen met het Rotterdams Kennis Coöperatief ontwikkelen we nu, met steun van Healthy Start, trainingen waarin ervaringskennis en wetenschap samenkomen.
Klap op de vuurpijl
En dan, tien jaar later, gebeurt iets wat mij diep raakt. Sinds 1 oktober 2026 staat mijn verhaal centraal bij Van de Stad in de Centrale Bibliotheek Rotterdam. Vier maanden lang krijgen mijn levensreis, mijn pleidooi voor medemenselijkheid, mijn keuzes, mijn spirituele ontwikkeling en de 22 boeken die mij hebben geïnspireerd en gevormd een podium. De bibliotheek vroeg mij als gastcollectioneur. Ze vonden mijn verhaal, mijn drijfveren en mijn visie op een menselijkere samenleving de moeite waard om centraal te stellen.
Dit raakt me misschien nog wel meer dan alle onderscheidingen. Mijn verhaal mag er zijn. En ik ben mezelf gebleven en ben in mijn visioen blijven geloven.
Onrecht
Maar wat zegt het over onze samenleving dat we nu al tien jaar strijden voor iets dat vanzelfsprekend zou moeten zijn: kinderen voorzien in basisbehoeften? Kinderen die recht hebben op liefde, bestaanszekerheid en gelijke kansen. Het is gek dat we applaudisseren voor mensen die onrecht bestrijden, terwijl we tegelijkertijd de systemen in stand houden die dat onrecht veroorzaken.
“We applaudisseren voor mensen die onrecht bestrijden, maar houden systemen in stand die dat onrecht veroorzaken”
Erkenning is mooi. Maar erkenning zonder verandering is niet genoeg. Misschien moeten we vooruitgang opnieuw definiëren. Niet uitsluitend economische groei, maar groei in menselijkheid. Niet hoeveel bezit we verzamelen, maar hoeveel mensen werkelijk kunnen meedoen. Als we welzijn voorop zetten, blijft er voldoende welvaart over voor ons allemaal. Beschaving gaat niet over bezit, maar over hoe we met elkaar omgaan. Helaas zijn we de waarde van liefde kwijtgeraakt.
De weg van het hart
Ik ben nog niet waar ik wil zijn. Zolang kinderen in armoede opgroeien, is mijn missie niet voltooid. Daarom blijf ik bouwen, verbinden en vertrouwen herstellen. Samen. Stel je voor wat mogelijk wordt wanneer wij onze liefde, talenten en krachten inzetten voor iets groters dan onszelf.
Liefde is onze grootste kracht. Vanuit die kracht blijf ik strijden voor een nieuw verhaal, goed voor ons allemaal. Een Wij-Maatschappij.
Tekst: Vanessa Umboh
Oprichter van Stichting Stem zonder Gezicht, initiatiefnemer van Kansrijk Feijenoord en mede-initiatiefnemer van de Raad van Veerkracht.
Dit is deel 10 in de serie Kansrijk Feijenoord. Eerder verschenen: deel 1 de introductie, deel 2 ‘de kunst van het samenleven’, deel 3: het frame dat schaamte creëert, deel 4: de stille kracht van vrouwen, deel 5: liefde als verzet, deel 6: vrede begint bij ons, deel 7: de dragende kracht van onze samenleving, deel 8: over talent, kansen en wat Rotterdam van Feyenoord kan leren en deel 9: word een optivist.
10 jaar MaatschapWij!
Vier het met ons mee en download hier ons jublileum e-magazine.
Meedenken over de toekomst van MaatschapWij? Vul de enquête in.
