Kansrijk Feijenoord (8): een stad vol scouts
Vanessa Umboh bouwt samen met bewoners, ondernemers, professionals en organisaties aan Kansrijk Feijenoord: een beweging die vertrekt vanuit de kracht van de gemeenschap. Voor MaatschapWij schrijft zij over systemische verandering, menselijkheid en haar strijd voor een samenleving waarin ieder kind de ruimte krijgt om zijn of haar potentieel te ontwikkelen. Deel 8: over talent, kansen en wat Rotterdam van Feyenoord kan leren.
Er zijn weinig plekken waar Rotterdammers zo gul met kansen strooien als in De Kuip. Daar weten we op zondagmiddag precies hoe het moet. “Geef die jongen een kans. Zet hem erin. Laat hem spelen.”
En wanneer zo’n jonge gast van Varkenoord het veld op komt, rug recht, ogen groot en de hele Kuip achter zich, gebeurt er iets bijzonders. Dan zien we geen postcode. Geen opleidingsniveau. Geen achternaam of vader met een goed netwerk. Dan zien we talent.
En daar kunnen we als stad iets van leren. Want Rotterdam zit er vol mee. Jongens en meiden die iets kunnen, iets willen, ergens van dromen en ons iets te bieden hebben. Alleen staat er buiten De Kuip niet altijd een scout langs de lijn. Een kind is niet kansarm. Een omgeving kan arm zijn aan kansen.
“Een kind is niet kansarm, een omgeving kan arm zijn aan kansen”
Het oordeel van een ander
Misschien raakt dit onderwerp mij zo, omdat ik zelf een kind was dat anders leerde. Er zijn leraren geweest die tegen mij zeiden dat het waarschijnlijk nooit iets met mij zou worden. Ik stelde te veel vragen en dus vonden ze me bijdehand.
Stel je dat eens voor? Een kind dat nog moet ontdekken wie het is, terwijl volwassenen vertellen waar haar grens ligt. Gelukkig wist ik al vroeg dat in het grote boek mijn leven, mijn verhaal stond opgeschreven.
Wel is het zo dat mijn broer alle zichtbare talenten van ons tweeën leek te hebben gekregen. Hij kon tekenen, schilderen, dansen, zingen. Ik niets van dat alles. Hij zei altijd: “Maar zusje, jouw talent is dat jij lief bent.”
Daar kon ik toen weinig mee. Met lief zijn kon je immers geen geld verdienen en nog steeds niet. Maar veertig jaar later weet ik dat hij misschien beter keek dan ikzelf. Lief zijn voor mensen maakt mijn leven rijk aan lieve, liefdevolle mensen. Het is maar net waar je je rijk mee rekent.
“Het is maar net waar je je rijk mee rekent”
Mijn talent zit in het zien van mensen. Echt zien. Iets in iemand herkennen wat diegene zichzelf nog niet toedicht. Mensen verbinden, patronen herkennen, praktisch denken. Mijn hart, mijn stem en mijn vermogen verhalen te vertellen. Eigenschappen die zich niet eenvoudig in een schoolrapport laten vangen. Wat was er gebeurd als ik werkelijk was gaan geloven dat een schooladvies, diploma of het oordeel van een ander bepaalde hoe groot mijn leven mocht worden?
Toen het leven stilviel
Jarenlang ging het goed. Zonder indrukwekkende diploma’s kreeg ik mooie banen en vond ik steeds opnieuw mijn plek. Tot mijn leven ongeveer tien jaar geleden stilviel. Ik kwam in een burn-out terecht. Werk en gezondheid vielen weg. Vrienden. Uiteindelijk kwamen daar schulden en armoede bij.
Ik weet hoe klein een mens zichzelf kan gaan voelen wanneer er voortdurend tekort is. Hoe vernederend het is om keuzes te moeten maken tussen gewone dagelijkse dingen, toiletpapier of watermeloen. En ik schaamde mij. Ik maakte mezelf klein. Tot ik mij begon af te vragen: waarom eigenlijk? Waarom voelde ík mij mislukt, terwijl ik probeerde overeind te blijven in omstandigheden die voor steeds meer mensen in het land nauwelijks vol te houden zijn?
Misschien moeten wij ons veel vaker afvragen wat langdurig gebrek doet met mensen. Met gezinnen, kinderen, eigenwaarde en dromen. En is dat een samenleving waarbinnen wij als collectief prettig kunnen samenleven, wonen? Wanneer je weet dat het een deel van ons niet goed gaat.
Juist op mijn dieptepunt vroeg ik mij af: “Als alles wat ik dacht te willen zijn wegvalt, wat blijft er dan over?”
“Als alles wat ik dacht te willen zijn wegvalt, wat blijft er dan over?”
En toen was er die roep: “Sta op. Ga voor mijn kinderen staan.”
Voor kinderen die opgroeien in armoede. Die vroeg ontdekken dat sommige deuren voor anderen gemakkelijker opengaan. Kinderen die worden beoordeeld op gedrag zonder dat we kijken naar de omstandigheden waarin dat gedrag ontstaat.
Wie was ik om daar iets aan te veranderen? Met welk geld? Welke macht? Welk diploma? Het antwoord was: met wat ik wél had. Mijn stem. Mijn levenservaring. Mijn vermogen mensen bij elkaar te brengen. Mijn liefde voor kinderen. Mijn boosheid over onrecht. Mijn kinderlijk naïeve geloof dat het anders kan.
Verantwoordelijkheid
Dus begon ik. Misschien begint verantwoordelijkheid precies daar. Niet bij: Wie gaat dit oplossen? Maar bij: Wat kan ik doen met wat ik wél heb?
We herkennen sommige talenten gemakkelijker dan andere. Wie goed kan leren, krijgt cijfers. Wie goed kan voetballen, krijgt een scout.
Maar wie ziet het meisje dat thuis een gezin draaiende houdt? De jongen die mensen bij elkaar brengt? De jongere die kan bouwen, repareren, verzorgen, ondernemen of precies aanvoelt wat er in een buurt speelt? Waar is hún scout?
Daarom heb ik moeite met het woord kansarm. Een kind is niet kansarm. Een omgeving kan arm zijn aan kansen. En juist daarin zit hoop. Want als een omgeving arm is aan kansen, kunnen wij haar rijker maken aan kansen en daarmee kinderen kansrijk. Dan zijn we niet machteloos.
“Een omgeving kunnen wij rijker maken aan kansen”
Ga jij er maar in
Bij Feyenoord begrijpen we hoe talent groeit. Niemand wordt op een ochtend wakker als basisspeler in De Kuip. Iemand heeft je gezien. Iemand geloofde in je. Iemand liet je oefenen, fouten maken, vallen en weer opstaan. En uiteindelijk zegt iemand: “Ga jij er maar in.”
Wat als wij zo naar onze stad en onze kinderen zouden kijken? Wat als ieder kind mensen om zich heen had die zeiden: “Ik zie jou. Ik geloof in jou. Kom, probeer het maar. Ik loop een stukje met je mee. I got you!”
Niet alleen het kind dat gemakkelijk leert. Niet alleen degene met ouders die het systeem kennen of een goed netwerk hebben. Maar ieder kind. Een kind heeft mensen nodig die kijken, vertrouwen geven, je stimuleren en motiveren en soms simpelweg een deur voor je openen.
Droom eens mee
Stel je een Rotterdam voor waarin een kind niet afhankelijk is van geluk om gezien te worden. Waar een leraar verder kijkt dan een rapport. Een ondernemer iemand zonder het perfecte cv tóch uitnodigt. Een buurvrouw een jongere meeneemt naar een plek waar een nieuwe wereld opengaat. Waar we niet alleen vragen wat er misgaat in een wijk, maar vooral: “Wat zit hier al en wat heeft het nodig om te groeien?”
Stel je voor dat duizenden Rotterdammers verantwoordelijkheid nemen voor dat kleine stukje dat binnen hun bereik ligt. Vanuit het hart en een wens om een betrokken volwassene te zijn. De één heeft een stageplek. De ander een netwerk. Iemand heeft kennis, tijd, een sportclub, een onderneming, een podium of een tafel waaraan nog een stoel vrij is.
“Niet iedereen kan alles doen, maar iedereen kan iets doen”
Niet iedereen kan alles doen. Maar iedereen kan iets doen. Dat is de stad waarvan ik droom. Niet een stad die tegen kinderen zegt: “Als je maar hard genoeg werkt, kun je alles worden.” Want dan leggen we de verantwoordelijkheid opnieuw bij het kind.
Ik droom van een stad die zegt: “Jij hoeft het niet alleen te doen. Wij nemen óók verantwoordelijkheid voor de omgeving waarin jij opgroeit.”
It takes a village
‘It takes a village to raise a child’ is een traditioneel Afrikaans spreekwoord. Maar zo’n village ontstaat niet vanzelf. Een gemeenschap ontstaat wanneer mensen besluiten dat het kind van een ander ook hen aangaat.
De kinderen die vandaag door onze straten lopen, staan straks voor de klas, bouwen onze huizen, zorgen voor onze ouders, starten ondernemingen, maken kunst en voeden de volgende generatie op.
Wat voor stad willen wij dat zij zich herinneren? Een stad die zag wat ze niet konden? Of een stad die alle kinderen alle kansen bood om hun volle potentieel te ontwikkelen?
Rotterdammers zijn trots op hun ‘niet lullen maar poetsen’. Maar je kunt pas poetsen wanneer iemand je een doek geeft en binnenlaat. Laten we daarom naast de stad van de harde werkers ook de stad van de kansgevers worden.
“Laten we ook de stad van de kansgevers worden”
Kijk om je heen. Zie onze kinderen. Vraag waar ze van dromen. En als je een deur, stage, baan, podium, contact, netwerk of simpelweg vertrouwen over hebt: geef het door. We hoeven niet te wachten op het perfecte systeem. We kunnen vandaag beginnen. Met wat we hebben. Waar we zijn. Met elkaar.
Kansrijk
Een ‘Kansrijk Feijenoord’ ontstaat wanneer een gemeenschap besluit talent te zien voordat een systeem dat bepaalt. Dat is waar wij verder bouwen in Feijenoord. De wijk is namelijk rijk aan kansgevers en dat maakt Feijenoord kansrijk voor onze kinderen en daarom kiezen we ervoor om daar op basis van die liefde die alom aanwezig is, fundamenteel iets anders te bouwen.
Een nieuw verhaal goed voor ons allemaal. Omdat… ‘It takes a village to raise a child’.
Let us be that village. Let us be that city. Een stad die kijkt. Een stad die ziet. Een stad die verantwoordelijkheid neemt vanuit liefde. En die, wanneer een kind langs de lijn staat te wachten, zegt: “Kom. Ga jij er maar in.“
Tekst: Vanessa Umboh
Vanessa strijdt voor liefde, compassie en medemenselijkheid en poogt stoutmoedig bruggen te bouwen tussen systeem en samenleving, gedreven door liefde en rechtvaardigheid.
Als gastcollectioneur is ze uitgenodigd om vanaf 1 oktober onder de titel ‘Verhalen van de Stad’ haar verhaal en wensen voor Rotterdam kenbaar te maken in de Bibliotheek Rotterdam.
Dit is deel 8 in de serie Kansrijk Feijenoord. Eerder verschenen: deel 1 de introductie, deel 2 ‘de kunst van het samenleven’, deel 3: het frame dat schaamte creëert, deel 4: de stille kracht van vrouwen, deel 5: liefde als verzet, deel 6: vrede begint bij ons en deel 7: de dragende kracht van onze samenleving.
