Het verlangende hart

Ik had mijn serie over het hart ook met deze blog kunnen beginnen. Hij stond eerder op mijn lijstje, schoof elke keer op. Nu sluit ‘Het verlangende hart’ de serie blogs waarin het hart centraal staat, af. Je hart is er met al die gevoelens en sensaties altijd. En als we er contact mee maken voelen we onze gemoedstoestand… open, gesloten, aarzelend, boos, verdrietig… Het kan ook overspoeld worden door liefde.

In een essay van Marian Slob dat verscheen in dagblad Trouw in januari van dit jaar vertelt ze over een boeddhistisch verhaal dat ze al jaren met zich meedraagt: “Het gaat over een klein musje, dat over een brandend bos vliegt. Het musje ziet hoe de vlammen om zich heen grijpen, het hoort de bomen kraken, de bosdieren kermen. Dan draait het vogeltje zich om en maakt een glijvlucht naar een meer, waar het met zijn snavel wat druppels uit schept. Terug vliegt het, naar het brandende bos, om de waterdruppels los te laten boven de vuurzee. Het keert om en schept nieuwe druppels uit het meer, die het musje weer loslaat boven het bos. En nog eens. En nog eens.”

“Wie ziet dat wat hij liefheeft wordt bedreigd, handelt naar wat hij liefheeft”

Waarom doet dat musje dat, vraagt Slob zich af. Die druppels redden het bos niet. Omdat, denkt ze: “de mus ziet dat wat hij liefheeft wordt bedreigd. Hij handelt naar wat hij liefheeft.”

Hartsverlangen
Handelen naar wat je lief hebt is niet altijd voor de hand liggend. Kennen we ons diepste hartsverlangen eigenlijk wel? Ik vroeg het een cliënt van mij. Hij begon te huilen: “Dat mijn hart open is, dat ik vrij ben om te voelen.”

Hij had een strakke, strenge opvoeding gehad, was intens gefrustreerd en boos geweest en had zich uiteindelijk dezelfde strengheid aangemeten die zijn vader naar hem had. Niet alleen naar zichzelf, ook naar de mensen om hem heen en naar zijn studiekeuze. Hij kreeg een zakelijke, baan vol regels en strakte, en werkte tot hij erin omkwam. Overspannen, een burn-out. Rondom zijn borst zat een strakgespannen elastiek…

“Ademen brengt naast ruimte ook de pijn naar boven”

Ik vroeg hem erin te ademen. Er ontstond ruimte. “De rek”, zei hij, kan uit het elastiek, dat is fijn.” Ademen brengt naast ruimte ook de pijn naar boven, de geschiedenis. Durven we ons diepste hartsverlangen wel te leven?

Een zielsmaatje
Het antwoord op dat hartsverlangen gaat vaak over nabijheid, het verlangen om erkend, herkend te worden, gezien en ontmoet te worden. Door een ander. Dat verlangen naar die arm, naar steun, het niet alleen hoeven doen, naar een ander lijf. ‘Huidhonger’, dat woord dat opdook tijdens de coronacrisis. Hoe sterk is niet dat verlangen naar nabijheid. Een lijf dat het jouwe wil ontmoeten, echt ontmoeten. De ultieme geliefde die ook je maatje is, met wie je de beste gesprekken voert, samen op reis gaat.

“Hoe sterk is niet dat verlangen naar nabijheid, een lijf dat het jouwe wil ontmoeten, echt ontmoeten”

Volmaakt?
Uitreiken naar buiten leren we al jong, al direct bij de geboorte is er die ultieme afhankelijkheid. Niet alleen voor voedsel en schone luiers, ook om ontmoet te worden. Hier ontstaat dat diepste verlangen om gezien te worden in wie we in wezen zijn. Helaas zal de ander jou nooit helemaal kennen. Er blijft altijd een leemte; aan de ander, jouw maatje, je meest geliefde ander, zal altijd iets ontbreken. De kans bestaat dat je altijd blijft zoeken naar de volmaakte geliefde buiten jezelf. Wat als die in jou woont?

De vraag ‘Wat is je diepste hartsverlangen’… stelde een vriendin mij in een oefening: tien minuten lang herhaalde ze die vraag. Mijn antwoord was net zo mysterieus als de kans dat deze in vervulling zou gaan en toch was dat wat telkens terugkwam: de vrouw in het wit ontmoeten. De oefening vond jaren geleden plaats vlak voordat ik een half jaar op reis ging. Daarginds, in de lege natuur, zou ik haar vast tegenkomen…

“De vrouw in het wit, realiseerde ik me, ben ik zelf”

Ik vergat die vrouw totdat ik over deze blog nadacht. Die vrouw in het wit, realiseerde ik me, ben ik zelf. Ikzelf in een staat van vrijheid, licht, liefde en overgave. Ze is zacht en krachtig, open, vloeiend en tegelijkertijd staat ze er. Ik adem opnieuw in deze woorden als ik ze herlees en een golf van zachtheid en licht trekt door het lijf dat wat somber wakker werd. Mijn rug ontspant, er trekt een glimlach over mijn gezicht. Dieper kan het gaan, als ik me nergens meer aan vasthoud, als alles is wat het is, momenten op een dag… De voorwaarde van een ontmoeting met haar is op de eerste plaats tijd nemen, aandacht geven. Gevoelens van zwaarte verdwijnen, ik word leeftijdloos, er is een volledige acceptatie van wat is en er is compassie voor de lichamelijke beperkingen die zich in dit ouder wordende lichaam aandienen.

De weg naar binnen
Het beste maatje en de krachtigste geliefde leeft en woont in onszelf. Ik vond de ‘vrouw in het wit’ door een lange weg naar binnen, waar ik geconfronteerd werd met schokkende, verdrongen ervaringen en pijnlijke gevoelens. In ons leeft een beschermer die er lang voor zorgde dat die confrontaties uitbleven. Die kan sterk zijn, kan commentaar geven op die momenten dat we onze kwetsbaarheid het meeste voelen, kan ons berispend toespreken, of hard veroordelen: “Pak jezelf bij elkaar, kom op, je bent geen mietje….” Inderdaad, de innerlijke criticus die twijfel zaait of ons neersabelt.

“In ons leeft een innerlijke criticus die twijfel zaait of ons neersabelt”

Wat ons in onze kindertijd overkwam, is al gebeurd, ooit. Je hart is al meer of minder dicht gegaan ooit, door wat je meemaakte. Je hebt het al overleefd. Nu je veel geleerd hebt en volwassen bent geworden, kun je de pijn dragen die voor jou als kind te zwaar was. Verdringing was een bescherming en de schok van wat je tegenkomt kan groot zijn maar hij gaat voorbij. En je hart wordt steeds vrijer.

Moed en mededogen
Om dat hartsverlangen te volgen heb je moed en mededogen nodig. De weg naar binnen is voor de meesten onder ons een ommekeer: de blik verschuift. Je zoekt niet langer de ultieme vervulling buiten je, maar gaat op zoek naar waar het strak voelt en donker, waar vage herinneringen schemeren die je liever niet aan wil kijken. Je ontmoet je angstige hart dat aarzelt en als je verder afdaalt ontmoet je het gewonde hart, dat we beschermden en dat om compassie vraagt: mededogen voor de noodzakelijke stappen die je ondernam naar jezelf en anderen uit bescherming.

Ik las een interview met Lex Paleaux. Hij is met zijn laatste boek genomineerd voor de NS Publieksprijs 2025. Hij vertelde hoe hij het zichzelf kwalijk nam dat hij had gestolen, mensen bedrogen. Hij was met geweld verkracht, buiten op straat in het donker. Er was geen therapie, geen begeleiding, hij raakte losgeslagen. Ik voelde mededogen met hem en vond het pijnlijk dat hij zichzelf strafte door zijn gedrag te veroordelen.

“Mededogen komt van inzicht in de oorsprong van onze daden”

Mededogen komt nooit van de innerlijke criticus, wel van inzicht in de oorsprong van onze daden. Onder elk losgeslagen gedrag, ligt verwonding. Als we die durven aanraken, in die pijn durven gaan, gaat het hart open. Een open hart is vrij, het houdt van zichzelf en heeft mededogen voor het lijden in de wereld.

Geleide visualisatie
Voorbereiding: Leg papier en pen klaar en zet een timer op tien minuten.
(Je kunt deze oefening ook samen met een ander doen.)

Neem de tijd om goed te gaan zitten, te gronden
Maak contact met je ademhaling
Volg je in- en je uitademing
Voel de grond onder je, de aarde die je draagt

Focus op je buikcentrum, dat je vindt enkele vingers onder je navel en dan iets naar binnen
(Als het buikcentrum onbekend voor je is, kijk dan op mijn website waar je geleide visualisaties vindt over gronden.)

Focus dan op je verticaliteit, je zit tussen hemel en aarde
Hoe is het om hier te zijn, in jezelf, om hier te zitten met jezelf…

Je opent nu je ogen, pakt pen en papier en zet de timer aan.
Hoor de vraag in je hoofd: Wat is je diepste hartverlangen.
Schrijf tien minuten lang je antwoorden op…
Als de timer afloopt leg je pen en papier weg en sluit je ogen opnieuw

Check je gronding, hoe zit je erbij?
Voel dat je hier bent hier zit, het papier met je antwoorden ligt voor je.
Ga dan naar je hart
Wat ervaar je daar?
Hoe is het voor het hart dat het zijn/haar verlangen kon uiten
Voel je hart, de sensaties die daar zijn… ruimte, vrijheid, benauwdheid…
Is er trilling, vibratie, openheid, zachtheid…
Wat doet het met je om meer in contact te zijn met je hart
Welke gevoelens komen er bij je op
Zijn er herinneringen, beelden…

En tenslotte: hoe ervaar je deze vernieuwde verbinding met je hart…
Met jouw hart…
Hier ben je, hier leef je….
Neem alle tijd die je nodig hebt om dit af te ronden.
Wat gebeurt er als je opstaat, als je door je huis loopt, hoe kijk je om je heen, wat ervaar je…
En wat doet dat met je….

De gehele oefening is ook te beluisteren als podcast:

Tekst, headerbeeld en podcast door: Lenie van Schie.

Lenie van Schie is auteur, spiritueel coach en GZ-psycholoog. Haar derde boek Langs de weg van het hart kwam in 2021 uit bij uitgeverij Samsara. Eerder schreef Lenie een gastblog over waarom we voor verandering in de samenleving niet alleen actie in onze buitenwereld, maar ook in onze binnenwereld nodig hebben.

10 jaar MaatschapWij!
Vier het met ons mee en download hier ons jublileum e-magazine.
Meedenken over de toekomst van MaatschapWij? Vul de enquête in.