Een open hart 

Het hart, dat hart van ons… het wil niet weg uit de titel, het wil blijven, wil ons verleiden. In mijn vorige blog schreef ik over het moedige hart. Een hart dat niet terugdeinst, zich durft te blijven openen voor onze medemensen. De wereld heeft liefde nodig, een open hart.

Openheid vraagt ruimte. Als onze innerlijke criticus ons neersabelt – en die kan zomaar sterker worden als we een nieuw gebied in ons leven betreden – dan schrikken we terug. Hij/zij/het kan een venijnige medespeler die ons vertelt dat we fout zijn, dat het aan ons ligt, of ‘hadden we dat nog steeds niet door, zo dom’. Iets in ons verkrampt, we hebben het weer helemaal verbruid. De ruimte is weg.

Grond jezelf, maak contact met je ruggengraat, met je verticale verbinding, adem door, maak je los van die verkramping en kijk wat er is. Laat je niet door je superego neersabelen, niet meer. Ga voor de openheid.

Aannames
Dan zijn er aannames die je weghouden van die openheid. Lagen van bescherming, van de leugens waarmee we onszelf in stand houden. Leugentjes om bestwil. Leugens over liefde omdat de werkelijkheid te pijnlijk is, te hard. Ik ontdekte hoe ik vele jarenlang het gedrag van mijn vader, het misbruik al lang ontdekt, toch ook soms goedpraatte, want begreep.

“Het geweld lag diep verborgen in het lichaam”

De diepere waarheid was dat ik er niet echt aan wilde, aan het geweld dat hij ook op mij uitoefende. Dan verloor ik de band die ondanks alles, bestond. Het geweld lag diep verborgen in het lichaam. The body keeps the score. Mijn lichaam liet het in schokken los. Het voelde ondragelijk toen het vrijkwam. De kern van de pijn lag in het hart… Diepe pijn van het verraad van de band met mijn vader die er was vanaf mijn allereerste begin die ik maar met brokjes toe kon laten. De band die begon in een babylichaampje en die bleef bestaan, waaraan ik vasthield omdat het voelde dat ik zonder dat niet kon bestaan. (De in de psychologie bekende zelf-objectrelatie.)

Mededogen
In een open hart is er mededogen. Door de pijn gelouterd, kreeg ik mededogen met de vader die deze daden verrichtte, die zich niet kon inhouden, en mededogen met mezelf, met het kind in mij dat dit moest doormaken. De oude band met mijn vader werd vrij. Er was gezonde afstand.

“In een open hart is er mededogen”

Mededogen voor onszelf is vaak lastiger dan mededogen voor anderen. We veroordelen onszelf zo gemakkelijk, vinden… dat we beter, anders, meer… en daar is de innerlijke criticus terug… het proces herhaalt zich. Is het dan nooit klaar, verzuchten we. Nee, groei gaat door.

Leven
Leven is een proces, een voortdurend doorgaande beweging. Waarom zijn we hier eigenlijk, vroeg een van mijn cliënten recentelijk. Wat is de zin van het leven? Jarenlang vroeg ik me dat zelf af… antwoorden kwamen van vele kanten. In de katholieke catechismus is het de eerste vraag: ‘Waartoe zijn wij op aarde…’ In de humanistische psychologie vond ik een helder antwoord. Hier leerde ik over groei en ontwikkeling en dat was in die jaren aan de universiteit lang geleden, een ongelooflijk eye-opener: wie ik toen was zou niet blijven, ik kreeg perspectief op nieuw op meer, op anders… een weg met omwegen.

“Lijden maakt het hart open”

Jarenlang vroeg ik mij af waarom er lijden is op aarde… het antwoord kwam geleidelijk: lijden maakt het hart open. Hier zijn we, een baby, ons hart nog behoorlijk ver open, afhankelijk, behoeftig. We krijgen genoeg, blijven in leven, hebben een ‘goed genoeg moeder’, en we lopen pijn op, lijden. Het hart gaat zich een beetje sluiten, zich verder sluiten. We zoeken toenadering tot onze partner. Zij trekt terug en wij draaien ons ook al om, gekwetst: ‘laat dan maar…’ of sterker, je hart verhardt. Oude pijn over afwijzing die zich hier herhaalt.

Je leert door te vergeten, te verdringen. Het is wijsheid waardoor jij een goed genoeg leven op kunt bouwen. Tot je in een midlife crisis terechtkomt, een goede vriend overlijdt, er dreigt ontslag. Er wordt aan je hart getrokken: verder dichtgaan of je openen, vrijer worden… nog vrijer, nog verder open.

Kracht
In de Diamantbenadering (A.H. Almaas) spreekt men van de optimizing force: als groei de ruimte krijgt, als we de groei durven toelaten, niet vast proberen te houden aan een idee, het idee dat we ‘het al allemaal hebben doorgewerkt’, ‘al achter ons hebben gelaten’, of ‘dat we nu eenmaal zo in elkaar zitten…’ als nieuwsgierigheid de ruimte krijgt, we open kunnen staan voor een nieuwe ontdekking, zal onze authenticiteit steeds meer naar voren komen; onze persoonlijkheid wordt vrijer, we ontdekken wie we in wezen zijn.

“Groeien voltrekt zich als vanzelf als we durven toe te laten”

Groeien voltrekt zich als vanzelf als we durven toe te laten. En openingen ontstaan als we eraan toe zijn… dat is het leven: een proces dat zich voltrekt… alsmaar is het in beweging. We kunnen iets niet vasthouden en we kunnen niets forceren…. Leven op aarde kan voelen als een lastige klus… en als ongelooflijke lichtheid…

Geleide visualisatie
Neem de tijd om goed te gaan zitten, te gronden
Maak contact met je ademhaling
Volg je in- en je uitademing
Voel de grond onder je, de aarde die je draagt
Focus op je buikcentrum, dat je vindt enkele vingers onder je navel en dan iets naar binnen
(Als het buikcentrum onbekend voor je is, kijk dan op mijn website waar je geleide visualisaties vindt over gronden.)

Focus dan op je verticaliteit, je zit tussen hemel en aarde
Hoe is het om hier te zijn, in jezelf, om hier te zitten met jezelf…

Ga nu met je aandacht naar je borstgebied en breng je aandacht daarheen.
Hoe voelt het daar op dit moment?

Ervaar je er een mate van geslotenheid…?
Maak contact, zijn er gedachten waar je aan vasthoudt?
Zijn er beelden zijn, een herinnering…
Is er pijn…
Kun je erin ademen, in de pijn, in de schok…
Voel je gronding, grond je opnieuw als dat nodig is…
Blijf er bij…
Wat verandert er…

Ervaar je openheid in je hart? Adem erin…
Wat geeft de openheid jou op dit moment, wat doet het met je om zo open te zijn?
Volg je waarnemingen…
Neem je tijd om dit te verkennen…
Wat ontvouwt zich… wat maak je hier mee…

Is er leegte?
Is die leegte een afwezigheid van iets?
Wat is er dan niet wat hier zou moeten zijn…
Of is de leegte juist ruimte, vrijheid…

Neem je tijd om dit af te ronden, om hierover aantekeningen te maken…

De gehele oefening is ook te beluisteren als podcast:

Tekst, headerbeeld en podcast door: Lenie van Schie.

Lenie van Schie is auteur, spiritueel coach en GZ-psycholoog. Haar derde boek Langs de weg van het hart kwam in 2021 uit bij uitgeverij Samsara. Eerder schreef Lenie een gastblog over waarom we voor verandering in de samenleving niet alleen actie in onze buitenwereld, maar ook in onze binnenwereld nodig hebben.