Op kledingdieet: 365 dagen zonder shoppen

Nederlanders kopen gemiddeld 46 kledingstukken per persoon per jaar. Deze onverzadigbare honger om onze kasten te vullen met nieuwe outfits is rampzalig voor de Aarde, onze bankrekening én ons mentaal welzijn. Ik besloot daarom om op kledingdieet te gaan. Een jaar lang kocht ik niks. Geen broeken, geen schoenen, geen sokken. Wat startte als een experiment veranderde mijn shop-gewoonten voorgoed. 

De kledingindustrie is ongelooflijk vervuilend. Zo zou je er zo’n acht jaar over doen om het water te drinken dat nodig is voor de productie van één spijkerbroek. Het verven van textiel is een van de grootste vervuilers van zoet water. En de chemicaliën die op grote schaal in de katoenindustrie worden gebruikt, brengen de bodem, biodiversiteit en gezondheid van boeren in gevaar.

Ook de arbeidsomstandigheden en lonen voor de mensen die onze kleding maken zijn ronduit erbarmelijk. Zo verdient een kledingarbeider in Oekraïne gemiddeld 89 euro per maand, terwijl een leefbaar loon 356 euro is. De meerderheid van de naar schatting 40 miljoen arbeiders in de mode-industrie kan na een lange werkdag nog geen drie dollar bijschrijven.

Al met al is je garderobe een uitstekende plek om een steentje bij te dragen aan een betere wereld. Tijd dus om een shop-stop in te stellen, dacht ik. En dan gelijk goed: 365 dagen. Dat zet tenminste zoden aan de dijk.

Kopen we in Nederland echt zoveel kleding?

Toen ik – inmiddels alweer drie jaar geleden –  aankondigde op een rigoureus kledingdieet te gaan, werden er in mijn omgeving best wat wenkbrauwen opgetrokken en nerveuze lachjes uitgestoten. Een enkeling verklaarde me ronduit voor gek, want “een jaar is veel te lang, dat houd je nooit vol”. Vooral mijn intrinsieke motivatie om te stoppen was hoog, maar ik kan niet ontkennen dat dit soort reacties me het laatste extra zetje gaven. Want hoe verslaafd zijn we, als we niet eens een paar maanden zonder het kopen van nieuwe kleding kunnen?

We kopen 400 procent meer kleding dan 20 jaar geleden

Best verslaafd, zo blijkt uit onderzoek. We kopen zo’n 400 procent meer kleding dan twintig jaar geleden. Door de opkomst van fast fashion hangt er nog voordat je met je ogen hebt geknipperd een nieuwe collectie in de (virtuele) winkel. Opgejaagd door een continue stroom aan aanbiedingen en advertenties die ons willen doen geloven dat we er echt niet bij horen als we deze winter geen mosgroene pufferjas aan de kapstok hebben hangen, blijven we onophoudelijk nieuwe items aan onze garderobe toevoegen. Tegen beter weten in. Want we worden er niet gelukkiger van.

De verleiding weerstaan

Of het nu om kleding, chocola, sigaretten of het nieuws gaat, een belangrijke eerste stap om ergens mee te stoppen is te zorgen dat je zo min mogelijk wordt blootgesteld aan verleiding. Zo knikkerde onze hoofdredacteur Joost al zijn nieuwsapps van zijn telefoon toen hij besloot om een maand lang geen nieuws meer te volgen. Voor mijn kledingdieet volgde ik dezelfde strategie. Ik meldde me af van nieuwsbrieven van modeketens, stopte met het volgen van influencers die fast fashion promoten en besloot minimaal drie maanden geen voet meer in een kledingwinkel te zetten.

De eerste weken voelden wat onwennig. Een telefoontje van een vriendin “of ik even mee de stad in ging, want ze moest nog een nieuw topje halen voor een feestje” werd ineens een ongemakkelijk moment. Vlak daarna plofte er een uitnodiging voor een bruiloft op de mat: of alle gasten kleding met een blauw detail wilden dragen. Het angstzweet brak me bijna uit. Had ik eigenlijk wel iets blauws in de kast hangen? Ik realiseerde me hoe makkelijk we over onze kleding zijn gaan denken. Een feestje? Hopla, we schaffen iets nieuws aan zonder er al te veel bij stil te staan. Wat er allemaal nodig is aan grondstoffen, transport en arbeid voordat we ons in die nieuwe outfit hijsen gaat volledig aan ons voorbij. En dat je die jurk na dat ene feestje vervolgens nooit meer draagt doet er voor de meeste mensen niet eens toe. De volgende jurk is immers slechts een muisklik bij je vandaan.

Je kleding koesteren

Na een maand of vier begon ik de positieve effecten te merken van mijn kledingdieet. Ik ging met andere ogen naar mijn kleding kijken. Dat jasje wat al jaren ongebruikt in de kast hing? Daar was helemaal niks mis mee. En waarom droeg ik die broek eigenlijk nooit meer? Ik werd creatiever in het combineren van kledingstukken en (her)ontdekte naald en draad om kapotte items te herstellen.

Maar dat niet alleen. Ik begon mijn kleding ook meer te koesteren. Het aantrekken van mijn favoriete broek bracht me meer vreugde dan het kopen van iets nieuws. Ik merkte ook dat ik het heerlijk vond het aantal outfits te beperken. Lekker makkelijk, dan hoef je ‘s ochtends zo veel na te denken. Niet voor niets dragen sommige beroemdheden elke dag dezelfde kleding.

De behoefte om voor elke gelegenheid iets nieuws te scoren, veranderde in een gevoel van opluchting dat ik de stad niet in of het internet niet op hoefde. En nee, het interesseert echt niemand dat je drie jaar geleden óók al eens dat ene zwarte rokje aan had tijdens een borrel. Hoe zelfingenomen en oppervlakkig zijn we eigenlijk als we denken dat anderen dát soort dingen onthouden? Sociale druk en gevoelens van schaamte verdwenen halverwege mijn stopjaar als sneeuw voor de zon. Ik hield meer tijd én geld over om andere dingen te doen, zoals een boek lezen of naar podcasts luisteren. Of om gewoon even lekker helemaal niks te doen.

Een succesvol kledingdieet, zo hou je het vol

Iedereen die ooit een poging heeft gewaagd om met een hardnekkige gewoonte te stoppen, weet hoe makkelijk het kan zijn om toch weer de mist in te gaan. Dat geldt ook voor een kledingdieet. Gelukkig zijn er genoeg manieren om gemotiveerd te blijven. Zo zijn er online groepen met gelijkgestemden, zoals Slow Fashion Season en The Minimalist Wardrobe. Het afstrepen van de dagen die je niet gewinkeld hebt of het geld opzij zetten dat je uitspaart, helpt om je voortgang visueel te maken en gemotiveerd te blijven. Ook het in-uit principe kan wonderen verrichten. Voel je de drang om een nieuwe trui te kopen? Verzamel dan alle truien die je al hebt en stel jezelf de vraag: Welke trui moet plaatsmaken voor mijn nieuwe aankoop? Deze oefening helpt bij het besef dat je meer dan genoeg items in je kledingkast hebt…

Meteen naar de winkel na een jaar zonder shoppen?

Ik dacht dat ik aan het einde van mijn kledingdieet wel toe zou zijn aan een dosis winkelgeluk. Een beetje alsof je meteen een (vegetarische) burger met frietjes en een flinke dot mayo naar binnen propt nadat je tien kilo bent afgevallen. Maar niks bleek minder waar. Sterker nog, zonder ook maar enige moeite strekte mijn stopjaar zich uit tot een jaar en acht maanden. Inmiddels ben ik drie jaar verder. En hoewel ik er binnenkort niet aan ontkom om wat essentiële kledingstukken als sokken en ondergoed aan te schaffen, kan ik de kleding die ik sinds het einde van mijn kledingdieet heb gekocht letterlijk op één hand tellen: een spijkerbroek, een paar sneakers, een t-shirt, een badpak en slippers. Vijf items in anderhalf jaar tijd. Heel wat anders dan die 46 per jaar. Ik voel simpelweg de behoefte niet meer om iets te kopen om het kopen. Nieuwe kleding komt er alleen in als ik het écht nodig heb.

Toch ziet mijn garderobe er niet meer uit zoals drie jaar geleden. Door te ruilen én door tweedehands kleding van vrienden en familie te accepteren, vond kleding zijn weg naar mijn kast. Zo kreeg ik een paar prachtige, nagenoeg nieuwe laarzen cadeau die al jaren bij iemand in de kast stonden. Zij wilde ze niet weggooien, maar kon ze niet meer dragen na een voetoperatie. Zij blij, ik ook blij. Op dezelfde manier kwamen een paar sleehakken, een heerlijk wintervest en een prachtig suède jasje mijn kant op. Net zoals ik mijn eigen kleren koester, koester ik al deze kleding. Misschien zelfs nog wel meer. Wanneer ik me tijdens een stormachtige dag op de bank nestel met dat warme vest, denk ik aan de vriendin van wie het ooit was. En dan bel ik haar op. Niet om te vragen of ze mee gaat winkelen, maar om te vragen hoe het met haar gaat. Want hoe leuk die nieuwe okergele sjaal ook is, er bestaat geen beter accessoire dan een glimlach na een goed gesprek.

Meer lezen van MaatschapWij? Schrijf je in voor onze gratis nieuwsbrief en ontvang nu ons nieuwste e-magazine cadeau. Inspiratie gegarandeerd.