Voeding is veel meer dan eten op ons bord

De afgelopen 25 jaar heb ik steeds dieper ervaren hoe voedend het is om te werken vanuit drie eenvoudige en oeroude principes: een gezonde bodem als basis voor ons voedsel, voeding als medicijn en de natuur als apotheek. Die kennis is geworteld in onze eeuwenlange relatie met het landschap, natuurlijke geneeswijzen en voedsel uit regeneratieve landbouw.

Die weg maakte mij iets essentieels duidelijk: gezond voedsel is onmisbaar, maar het doet veel meer dan alleen onze maag vullen. Onze voedselkeuzes werken door in ons hele lichaam. Eten voedt niet alleen onze cellen, maar beïnvloedt ook ons hormonale evenwicht, onze stemming en onze veerkracht. Steeds duidelijker wordt dat wat we eten samenhangt met hoe we ons voelen, hoe helder we denken en hoe stabiel, sociaal en empathisch we in het leven staan.

Maar voedsel begint niet op ons bord. Het begint bij een zaadje, bij levende bodem, bij zon, water, aandacht en tijd. Wanneer we dat hele verhaal weer betrekken in ons dagelijks leven – van grond tot mond – verandert eten van een handeling in een relatie. We worden opnieuw deel van het ritme van de seizoenen, van zaaien, groeien, oogsten en verwerken. Hier deelgenoot van zijn haalt ons uit de ratrace en brengt ons terug naar aandacht, eenvoud en betekenis. Niet als iets buiten ons, maar vanuit het besef dat wij zelf natuur zijn.

“Elke maaltijd is een stille stem voor het soort wereld waarin we willen leven”

En juist dát maakt dat we een soort regie gaan ervaren: met mes en vork hebben we immers zoveel meer invloed dan we vaak denken. Elke maaltijd is een stille stem voor het soort wereld waarin we willen leven: voor bodems die weer mogen ademen, voor schoon water, voor landschappen waarin biodiversiteit kan terugkeren en voor de manier waarop dieren worden gehouden. Wat klein lijkt, een bord eten, blijkt in werkelijkheid een dagelijkse investering in gezondheid, landschap en toekomst.

Zo wordt voeding zowel letterlijk als figuurlijk voedend: zorg voor de aarde en zorg voor onszelf blijken uiteindelijk één en hetzelfde.

We zijn geen toeschouwers in de natuur
Een mens heeft, om zich heel te voelen, de natuur nodig. Een natuurlijk(er) leven, zoals dat past bij onze evolutionaire oorsprong als mens.
Niet als luxe, maar als fundament. Dat is niet vreemd, want wij zijn natuur.

“Eigenlijk zouden we het woord natuur af moeten schaffen. Alsof het iets buiten ons is. De mens is geen verschijnsel ín de wereld, maar ván de wereld” – Matthijs Schouten, ecoloog/filosoof

In een natuurlijker leven raken onze oerbehoeften opnieuw vervuld en voelen we ons weer geworteld. Misschien verklaart dat waarom we ons juist armer voelen wanneer alles te makkelijk wordt, we niets meer hoeven doen voor ons voedsel en angstig wanneer schijnbare luxe onder druk komt te staan. Terwijl het wezenlijke van het leven daar los van staat.

Losgeraakt van onze mensnatuur
We zijn gewend geraakt aan een leven waarin natuur nauwelijks nog een rol speelt. Gemak, herhaling en automatische piloot zijn de norm geworden. We geven de verantwoordelijkheid voor ons voedsel en onze gezondheid steeds vaker uit handen. Denk aan ultrabewerkt voedsel, medicijnen of therapieën waar de natuur/onze mensnatuur geen rol meer in speelt.

Maar we voelen ons niet per se beter van alles kant-en-klaar, van eten uit een pakje, comfort met één druk op de knop. Wat ons wél vervult, is inspanning. Beweging. Iets doen voor het voedsel op ons bord of voor onze gezondheid. Ons brein gebruiken, leren, ontdekken, moeilijke taken overwinnen, betekenis ervaren, iets bijdragen aan de leefbaarheid van de maatschappij en de aarde.

Wanneer onze basisbehoeften vervuld zijn – veiligheid, eten, drinken, onderdak en relaties – én we ons zinvol en verbonden voelen met onze mensnatuur, verliezen veel verleidingen van onze consumptiemaatschappij vanzelf hun grip: we worden op een dieper niveau gevoed. Bovendien verschuift ook de illusie van machteloosheid naar de achtergrond. Je bent immers actief betrokken bij een mooiere wereld, voor jezelf, je omgeving en alles wat leeft. Elke dag weer, stapje voor stapje

“Wanneer we ons verbonden voelen met onze natuur, verliezen veel verleidingen van onze consumptiemaatschappij hun grip”

Viktor Frankl verwoordt het helder in zijn boek ‘De zin van het bestaan’: “Een mens heeft voor zijn geestelijke gezondheid een bepaalde mate van spanning, uitdaging en beproevingen nodig om zijn levensbetekenis of wil-tot-betekenis te kunnen vinden of ervaren. En ook fysiek zijn uitdagingen belangrijk voor onze mensnatuur.” Lees verder in mijn artikel ‘Leef en eet uitdagend voor gezonde cellen’. 

“Mijn identiteit bestaat uit het web van relaties die ik weef met andere bewoners van deze aarde. De ander geeft mij mijn identiteit en ik geef de ander zijn identiteit, in een proces van wederkerigheid. Buiten deze wederkerigheid besta ik niet” – Achille Mbembe

Boom van het MOOIE leven
Op basis van mijn 25 jaar ervaring en de vele gesprekken met mensen maakte ik deze boom als kompas, voor mezelf en voor iedereen. Door alle takken letterlijk en figuurlijk bewust te blijven voeden, hervind ik mijn vitaliteit en koester ik mijn oer-behoeften van mijn mensnatuur. Uit het diepst van mijn hart hoop ik dat deze boom dat ook voor jou kan betekenen. Blijf jezelf voelen en voeden, in alle opzichten en blijf trouw aan je eigen kompas.

Mijn boom nodigt uit om completer naar het leven, gezondheid en welzijn te kijken, omdat alles met alles verbonden is. De hele boom vervult vele behoeften van de hele mens, althans bezien vanuit mijn visie en achtergrond. Voor elk mens is er maar een weg, zijn eigen weg.

Zorgen voor wat ons draagt
Toen ik deze boom maakte, moest ik denken aan ‘De Kleine Prins’, het beroemde boek van Antoine de Saint-Exupéry. Het is aandoenlijk hoe zorgzaam de Kleine Prins is voor die ene bloem op zijn planeet. Simpelweg omdat hij er een band mee heeft. Die verbinding en verbeelding kan iedereen (opnieuw) bij zichzelf aanboren.

“Mijn bloem. Ik ben verantwoordelijk voor haar! Ze is zo kwetsbaar. En zo naïef. Ze heeft vier stekeltjes van niks om zich tegen de buitenwereld te verdedigen” – De Kleine Prins

Als we met de aarde, de bodem en de natuur verbonden zijn, hoe kunnen we anders dan haar koesteren, bewonderen en beschermen? Zorgen voor wat ons elke dag draagt. Voor het leven onder onze voeten. Voor het landschap dat ons omringt. Voor onszelf, elkaar en voor de gemeenschappen waarvan we deel uitmaken.

Alleen al die gedachte geeft mij diepe voldoening. En dat gevoel gun ik iedereen.
En als we allemaal die Kleine Prins in onszelf weer weten aan te boren, dan is het voortbestaan van ons leven op aarde geen onmogelijke opgave.

“Als we willen dat de aarde de draagster van leven blijft, moeten we onze relaties met de andere aardebewoners, menselijk en niet-menselijk, verzorgen en voeden” – Achille Mbembe

Ik wens je een mooi leven
Een mooi leven is geen leven zonder ziekte, leed, pijn of tegenslag. Het is geen permanent geluk en geen voortdurende harmonie. Leven is, zoals John Lennon zei, “wat er gebeurt terwijl jij andere plannen had”.

Een mooi leven is in mijn optiek een leven waarin natuurwetten en veerkracht de rode draad vormen. Een leven waarin je leert omgaan met tegenslagen, waarin je de moed vindt om opnieuw te beginnen als het even niet lukt, waarin je de verbinding blijft opzoeken. Een leven waarin ziekte en gezondheid, actie en rust, inspanning en ontspanning, dag en nacht, eb en vloed, winter en zomer elkaar mogen afwisselen. In het ritme van de natuur, volgens haar wetten.

Zo hebben we eeuwenlang geleefd: meebewegend met de natuur, vanuit onze mensnatuur. Daar hoopt mijn ‘Boom van het Mooie leven’ een soort kompas voor te zijn. Midden in onze drukte en technologie herinnert deze boom ons aan de eenvoud van het leven. Ze biedt direct en haalbaar handelingsperspectief, elke dag opnieuw. Niet dogmatisch, maar uitnodigend. Alles wat je nodig hebt voor gezondheid en welzijn draag je al in je. Het vraagt geen nieuwe kennis, maar slechts een verschuiving van aandacht en tijd. En liefde voor jezelf om tijd en aandacht in jezelf te investeren.

Laten we regie nemen over ons leven, door kunde en vaardigheden te ontwikkelen waar die ontbreken, en door liefdevolle relaties te onderhouden: met onszelf, met de bodem, met de aarde en met de mensen om ons heen.

De uitgebreide boom versie van dit verhaal plus alle boomtakken kun je lezen via deze link.

Als we die relaties blijven voeden, stap voor stap en tak voor tak, ontstaat er iets dat groter is dan individuele gezondheid of welzijn. Dan groeit er een mensnatuur die met oprechte zorg en aandacht omgaat met alles en iedereen binnen haar invloedssfeer.

En dát is misschien wel het mooiste leven dat we kunnen leiden. Menselijk, voedend én haalbaar.