Vensters op verbinding (3): het Huis van Cultuur en Bestuur

In de serie Vensters op verbinding belichten Ronald van Steden en David Oldenhof, werkzaam bij Socires, voor MaatschapWij de maatschappelijke betekenis van openbare bibliotheken. Ze laten mensen aan het woord over de bibliotheek als belangrijke plek in een veranderende samenleving. In deze derde afevering staat het Huis van Cultuur en Bestuur in Hoogezand centraal.

Met een stukje Groninger koek en een kop thee zitten we aan tafel met een groepje van ongeveer vijftien kinderen in de leeftijd van drie tot en met acht jaar. We bevinden ons in Hoogezand, in het Huis van Cultuur en Bestuur, een combinatie van gemeentehuis, archief, bibliotheek, muziekschool en theater. Een hoekje van de bieb is versierd met slingers, om aan te geven dat daar een knutselactiviteit plaatsvindt. De tafels van spaanplaat en metaal stralen uit dat dit een creatieve maakplaats is.

Natuurlijk duurzaam
Het thema van de activiteit is libellen knutselen met afval: kartonnen dozen, hout, plastic, bolletjes wol, vilt en ander materiaal. Een deel van de aanwezige ouders doet enthousiast mee, een aantal verdwijnt voor een moment rust in de bibliotheek. Deze creatieve workshop maakt deel uit van de campagne ‘Bieb: natuurlijk duurzaam!’. De bibliotheek doet veel met dit thema; naast de groene inrichting is er tussen de boeken een zadenbibliotheek te vinden en hebben medewerkers een hoekje voor kledingruil ingericht.

Aan een simpel voorbeeld van een libelle hebben de jonge deelnemers genoeg om hun fantasie te prikkelen. Sommige kinderen kijken even de kat uit de boom, maar op een gegeven moment is iedereen aan het knutselen. Onder vrolijk gekwebbel zijn de kinderen druk in de weer met materialen, scharen, stiften en lijm. De een doet dat heel secuur, terwijl een ander losgaat met alle kleurenstiften die er te vinden zijn. Inspiratie biedt het materiaal genoeg: bierdopjes worden ogen, een eierdoos verandert in een sombrero.

“Kinderen hebben nog geen idee van troep, alles is knutselmateriaal”

Behalve dat dit leuk is om te doen, leren kinderen door te knutselen hun creatieve vaardigheden ontwikkelen. “De nadruk ligt erg op digitale vaardigheden”, licht een bibliotheekmedewerkster toe, “‘maar het is juist ook belangrijk dat je iets met je handen leert maken”. Bovendien leren de kinderen dat het mogelijk is om van restmateriaal rijkversierde libellen te maken. “Kinderen hebben nog geen idee van troep, alles is knutselmateriaal”, vertelt de begeleidend kunstenares.

Supermooi
Na een uurtje knutselen liggen er allerlei soorten libellen op de tafel: knalgele met witte blokjes, een roze exemplaar en eentje met zwarte en met doorzichtige vleugels. “Ze zijn supermooi geworden”, roept een meisje verheugd. “Mag ik hem meenemen?”, vraagt een ander schuchter. ‘Van mij mag hij hier wel een nachtje logeren’, biedt weer een ander meisje aan. We hangen de libellen aan touwtjes aan de lichtbalk. Een tochtstroom laat ze ronddraaien.

In deze aflevering laten we Marieke Druiven, begeleidster van de workshop libellen knutselen aan het woord.

Rustplek voor kinderen
‘‘Mijn naam is Marieke Druiven, ik ben 28 jaar. Na mijn studie filosofie ben ik naar de kunstacademie gegaan. Toen ik geen studiefinanciering meer kreeg, ben ik als zzp’er begonnen met illustratieopdrachten en het geven van workshops. Vrij onverwachts ben ik in de bibliotheekwereld terechtgekomen. Mijn eindexamenfilm werd op een festival in de bibliotheek vertoond, en via die weg leerde ik in die wereld mensen kennen. Zo ben ik langzaam activiteiten gaan organiseren voor kinderen en volwassenen. Dat is ontzettend leuk; geen dag is hetzelfde!

De bibliotheek betekent veel voor mij. Het is een plek waar iedereen welkom is en waar verschillende mensen samenkomen. Je ziet kinderen knutselen, ouderen een bordspel spelen en pubers huiswerk maken. Als kind kwam ik er ook vaak, om boeken te lezen, een beetje rond te hangen of te gamen op de computers. Die sfeer is me altijd bijgebleven. Nu nog voelt de bibliotheek als een uitnodigende plek waar voor iedereen iets te doen is. Ook merk ik dat het voor kinderen echt een rustplek is.”

Marieke Druiven

Trots
“Zojuist heb ik een workshop gegeven waarin kinderen libellen mochten knutselen van afval. Het thema ‘libellen’ was al gekozen, en ik mocht daaromheen een creatieve invulling bedenken. Insecten werken altijd goed bij kinderen: je kunt er iets schattigs of juist iets engs van maken. Met kleine restmaterialen en troepjes gingen ze heerlijk aan de slag. Zelf koop ik ook liever geen dure spullen als ik kunst maak. Karton bijvoorbeeld is gratis, stevig en slingert overal rond, zonde om het niet te gebruiken.

“Kinderen hebben nog geen vaststaand beeld van wat ‘juist’ is en wat niet”

Wat mij altijd raakt, is hoe kinderen tijdens zo’n workshop opbloeien. Eerst zie je ze aftasten: wat wordt er van mij verwacht? Kan ik het wel? Maar dan ineens zitten ze er helemaal in. Er was net een meisje dat in het begin een beetje verlegen was. Uiteindelijk kwam ze ontzettend trots haar libelle laten zien. Dat soort momenten zijn magisch. De fantasie van kinderen is heel rijk en ze zijn onbevangen. Ze hebben nog geen vaststaand beeld van wat ‘juist’ is en wat niet.”

Drempel verlagen
“Bij knutselactiviteiten wil ik de kinderen vooral een leuke middag bezorgen. Tegelijkertijd is er altijd ruimte voor bijzondere gesprekjes, bijvoorbeeld over de pracht van libellen, maar ook over hoe je leuke dingen kunt maken van spullen die je anders zou weggooien. Veel kinderen snappen heel goed waarom dat belangrijk is. En het is mooi om te merken dat ze zich veilig genoeg voelen om die gesprekken met mij aan te gaan.

Voor een succesvolle activiteit is het belangrijk dat er voldoende materiaal aanwezig is en dat het er gezellig uitziet. Ik schrijf niet te veel voor wat kinderen moeten doen en zeg eigenlijk nooit nee. Ik geef kort een voorbeeld, maar het mooiste is als kinderen daar juist van loskomen. Het meest waardevolle moment is wanneer ze zelf iets gaan maken wat je niet had kunnen bedenken, bijvoorbeeld een libelle met een sombrero op zijn hoofd.

“Voor sommige kinderen was het de eerste keer dat ze in een bibliotheek waren”

Ik hoop dat de kinderen door deze workshop weten dat de bibliotheek dit soort dingen doet. Creatieve activiteiten kunnen de drempel van de bibliotheek voor kinderen verlagen, en daarmee ook voor hun ouders. Je komt voor iets leuks en ontdekt dan wat de bibliotheek allemaal nog meer te bieden heeft. Voor sommige kinderen was mijn workshop de eerste keer dat ze in een bibliotheek waren.”

Groot buurthuis
“Het fijne aan een bibliotheek is dat het als een groot buurthuis voelt. Ouders kunnen even lezen, terwijl hun kinderen knutselen. De bieb is een ongedwongen, gezellige en leerzame omgeving. Niet iedereen heeft thuis toegang tot boeken of een rustige plek. Ook al is de bibliotheek tegenwoordig vaak een bruisende plek geworden, het is ook belangrijk dat de bieb een plek blijft die kalmte, rust en ruimte biedt, met voldoende diverse informatiebronnen. Het gevoel dat dit er gewoon allemaal voor jou staat, is onbeschrijfelijk.”

Tekst door Ronald van Steden (Programmaleider Bibliotheek en Burgerschap bij bij Socires) en David Oldenhof (onderzoeker bij Socires).
Fotografie door Lilian van Rooij, tekeningen door Joko Pratomo.

Dit artikel verscheen eerder in Vensters op verbinding; De maatschappelijke betekenis van openbare bibliotheken, een publicatie van Socires, Socires is een onafhankelijk centrum voor samenlevingsvraagstukken, gevestigd in Den Haag.