Bio Bonds

Natuur en klimaat vormen een fundamenteel onderdeel van ons economische en financiële systeem. Wanneer water, vruchtbare grond, biodiversiteit en ecosystemen onder druk komen te staan, worden ook productie, voedselvoorziening, infrastructuur en financieel kapitaal kwetsbaar. De vraag is daarom niet langer óf we moeten investeren in natuur en klimaat, maar hoe we het enorme beschikbare financiële kapitaal hiervoor kunnen mobiliseren. 

Het huidige economische systeem is grotendeels gebaseerd op het economische denken uit de negentiende eeuw. Dat systeem heeft veel materiële vooruitgang en welvaart gebracht, maar sluit steeds minder goed aan bij de uitdagingen van de eenentwintigste eeuw.

“Een herontwerp van ons economische systeem is noodzakelijk”

De verhoudingen tussen de belangrijkste productiefactoren zijn namelijk veranderd. Natuurlijke hulpbronnen en arbeid, die vroeger relatief overvloedig waren, worden steeds schaarser. Financieel kapitaal daarentegen is in ruime mate beschikbaar. Daarom is een herontwerp van ons economische systeem noodzakelijk. Niet langer zouden arbeid en natuurlijke hulpbronnen vooral in dienst moeten staan van financieel kapitaal, maar zou financieel kapitaal juist moeten worden ingezet om de aarde als basis voor welvaart en kwaliteit van leven te beschermen en te versterken.

Voetafdruk
Een belangrijke indicator voor de druk die de mens op de aarde uitoefent is de Ecologische voetafdruk. Deze maakt inzichtelijk hoeveel biologisch productief land- en wateroppervlak nodig is om het consumptieniveau van een bevolking mogelijk te maken en het geproduceerde afval te verwerken. De Earth Overshoot Day laat vervolgens zien op welk moment de mensheid in een bepaald jaar meer natuurlijke hulpbronnen heeft verbruikt dan de aarde in dat hele jaar kan regenereren. Wereldwijd gebruiken we momenteel ongeveer 1,7 aarde. In 2026 viel Earth Overshoot Day op 30 juli. De verschillen tussen landen zijn groot: wanneer iedereen zou leven zoals de gemiddelde Amerikaan, zouden ongeveer vijf aardes nodig zijn; bij een Nederlandse levensstijl ongeveer drie en een halve planeet.

“Naar schatting staan ongeveer één miljoen planten- en diersoorten op het punt van uitsterven”

Naast de Ecologische Voetafdruk is het concept van de planetaire grenzen belangrijk. Wetenschappers onder leiding van Johan Rockström hebben negen processen geïdentificeerd die bepalend zijn voor de stabiliteit en veerkracht van ons aardse systeem. Wanneer deze grenzen worden overschreden, neemt het risico op grote en mogelijk onomkeerbare veranderingen toe. Vooral het verlies aan biodiversiteit vormt een groot probleem. Naar schatting staan ongeveer één miljoen planten- en diersoorten op het punt van uitsterven. De belangrijkste oorzaken zijn onder meer onze groeiende vraag naar voedsel, water en natuurlijke grondstoffen.

Bescherming
De achteruitgang van natuur en biodiversiteit is niet alleen een ecologisch probleem, maar ook een economisch probleem. De economie is immers sterk afhankelijk van natuurlijke ecosystemen. Volgens het World Economic Forum is ongeveer de helft van de wereldwijde economische waardecreatie afhankelijk van natuur en ecosystemen. Wanneer ecosystemen verdwijnen, verdwijnen daarmee dus ook belangrijke economische fundamenten. De Wereldbank schatte dat zonder ingrijpen tot 2030 tientallen miljoenen hectares natuur verloren kunnen gaan, met grote economische schade als gevolg.

Internationaal zijn inmiddels afspraken gemaakt om deze ontwikkeling tegen te gaan. Tijdens de VN-natuurtop in Montreal in 2022 spraken 196 landen af om in 2030 minimaal 30 procent van het land en de oceanen te beschermen: het zogenoemde 30×30-plan. Daarnaast is afgesproken om vanaf 2030 jaarlijks 200 miljard dollar beschikbaar te stellen voor natuur- en biodiversiteitsbescherming. Dit laat zien dat er niet alleen een maatschappelijke en ecologische noodzaak bestaat, maar ook een groeiende financiële behoefte.

Economisch risico
De zomer van 2026 laat zien dat klimaatverandering geen toekomstscenario meer is, maar zich nu al vertaalt in concrete economische schade. Europa wordt geconfronteerd met opeenvolgende hittegolven, uitzonderlijke droogte en natuurbranden. Door langdurig gebrek aan neerslag en extreme temperaturen zijn belangrijke Europese rivieren zoals de Rijn, Donau, Loire en Po in augustus tot historisch lage waterstanden gedaald. Dit raakt landbouw, industrie, energieproductie en transport direct.

“Klimaatverandering is geen toekomstscenario meer, maar vertaalt zich in concrete economische schade

De gevolgen zijn zichtbaar in de voedselproductie. Europese boeren kampen met forse oogstverliezen en watertekorten. In Italië wordt ongeveer 60 procent van het landbouwgebied door droogte getroffen. In Frankrijk ligt de graanoogst fors lager en ook de veehouderij wordt geraakt door hitte en een tekort aan veevoer.

Ook financieel worden de gevolgen steeds groter. Een recente analyse van Triodos Bank schat dat de extreme hitte van deze zomer de Europese economie tot circa 180 miljard euro kan kosten, ongeveer 1 procent van het Europese bbp. Daarnaast blijkt uit cijfers van het Europese Milieuagentschap dat klimaatgerelateerde extremen tussen 1980 en 2024 al circa 822 miljard euro aan economische verliezen hebben veroorzaakt in de EU, waarvan ongeveer een kwart in slechts de laatste vier jaar.

Kapitaal
Natuur en klimaat zijn niet alleen milieuvraagstukken, maar vormen een fundamenteel onderdeel van ons economische en financiële systeem. Wanneer water, vruchtbare grond, biodiversiteit en ecosystemen onder druk komen te staan, worden ook productie, voedselvoorziening, infrastructuur en financieel kapitaal kwetsbaar.

“Natuur en klimaat vormen een fundamenteel onderdeel van ons economische en financiële systeem”

De vraag is daarom niet langer óf we moeten investeren in natuur en klimaat, maar hoe we het enorme beschikbare financiële kapitaal hiervoor kunnen mobiliseren. Middels uitgifte van een Bio Bond (in conceptfase, red.), kunnen we financieel rendement verbinden aan het herstellen en versterken van het natuurlijke kapitaal waarvan onze toekomstige welvaart afhankelijk is.

Een Bio Bond is een perpetuele lening met een rentevergoeding van 5 procent. Door de obligaties een beursnotering te geven, kunnen beleggers deze dagelijks verhandelen. Hiermee wordt een beleggingsproduct gecreëerd dat financieel rendement combineert met investeringen in natuur en biodiversiteit.

Fundamentele verschuiving
Het idee achter de Bio Bond is daarmee een fundamentele verschuiving in de rol van financieel kapitaal. Geld zou niet langer voornamelijk moeten worden ingezet om financiële groei en kapitaalvorming te stimuleren, maar juist om de natuurlijke basis waarop onze economie en samenleving functioneren te versterken.

De Bio Bond probeert zo een verbinding te leggen tussen drie werelden die traditioneel grotendeels afzonderlijk worden benaderd: financiële markten, economie en natuur. Door natuurbehoud te vertalen naar een verhandelbaar financieel instrument kan mogelijk een veel grotere hoeveelheid privaat kapitaal worden gemobiliseerd voor de bescherming van biodiversiteit en ecosystemen.

“Bio Bonds leggen een verbinding tussen drie werelden die traditioneel afzonderlijk worden benaderd”

Als natuur het fundament vormt waarop toekomstige welvaart is gebouwd, zou financieel kapitaal niet langer tegenover dat fundament moeten staan, maar juist moeten worden ingezet om het te beschermen. Bio Bonds zijn bedoeld als een concreet financieel instrument om die omslag mogelijk te maken.