Oma, wat heeft u eraan gedaan?
Jaren geleden was ‘Oma, wat heeft u eraan gedaan?‘ de rode draad in een conference van Claudia de Breij. Ik moest eraan denken toen ik onlangs een lezing gaf over Vitaal voedsel: hoe krijgen we de consument zover dat hij het ook gaat kopen? Als iedereen een klein stapje zet, maken we samen grote stappen.
Precies die week stond er een groot krantenartikel over de worstelingen van boeren en telers in de lokale keten. Waarom lukt het toch zo moeilijk om die echt succesvol te maken, ondanks alle prachtige initiatieven en opstartsubsidies? Intussen gaan er weer bedrijven failliet. Onder de failliete bedrijven bevinden zich veel gedreven, kundige mensen met een groot hart voor lokaal en duurzaam voedsel: ‘volhoudbaar voedsel’, voor mens en planeet. Het raakt me diep in mijn hart. Denk je eens in welke prachtige stappen we alleen al zetten voor de gezondheid van mens en planeet als we drastisch op voedselkilometers besparen.
“De consument kiest toch weer voor de laagste prijs van goedkoop voedsel uit Verweggistan”
De politieke wil lijkt vaak vooral in verkiezingstijd aanwezig. De marketingkracht van supermarkten is enorm. En de consument kiest toch weer voor de laagste prijs van goedkoop voedsel uit Verweggistan. Zo worden er steeds opnieuw redenen genoemd waarom de lokale keten zo hard moet zwoegen… en toch vaak verliest. Met uiteindelijk alleen maar verliezers voor zowel mens als planeet.
We hebben geen gebruiksaanwijzing meegekregen
Na ruim tien jaar in de korte keten te hebben rondgelopen, herken ik al die redenen. En kan ik ze alleen maar beamen. Maar ik ben van mening dat er iets aan voorafgaat.
We hebben nooit geleerd wat de gebruiksaanwijzing van ons lichaam is. We verlaten school met een hoofd vol kennis, maar zonder inzicht in onze mensnatuur. Krijgen we bij een auto een volledig dashboardboekje en bij elk huishoudelijk apparaat een uitgebreid instructieboekje… dat hebben wij als mens nooit ontvangen.
Onze auto geeft aan wanneer we moeten tanken of wanneer we de verkeerde brandstof gebruiken. Maar die signalen herkennen wij in ons lichaam of brein vaak pas als er al klachten of ziekten zijn.
“We hebben nooit geleerd wat de gebruiksaanwijzing van ons lichaam is”
Die gebruiksaanwijzing was bijna vijftien jaar geleden de insteek van mijn allereerste boek, Weten van (h)eerlijk eten. Ik wilde mensen het ‘dashboardboekje’ overhandigen van de voedingseisen die ons lichaam stelt (inmiddels is het boek toe aan zijn zestiende druk, red). Want ons lijf en brein kunnen alleen floreren in een schone omgeving, met schoon water, schone lucht en eerlijk, vitaal voedsel: zonder bestrijdingsmiddelen, mét voedingswaarde en met levenskracht.
En waar komen we dat voedsel eigenlijk tegen? Buiten de deur komt goed en eerlijk voedsel zelden voor. Als je nooit leert dat eten en voedsel twee verschillende dingen zijn, is het logisch dat we ons geld blijven uitgeven aan anoniem voedsel van ver weg. Ook als we ons makkelijk kunnen veroorloven om goed en eerlijk voedsel te kopen.
“Gezond voedsel is voor elke portemonnee bereikbaar”
Ik ben van mening dat goed en gezond voedsel voor elke portemonnee bereikbaar is. Zie bijvoorbeeld het artikel over bijstandsmoeder Lizette: ‘maximaal gezond met een minimaal budget’ of mijn artikel ‘10 tips om in tijden van inflatie goed en gezond te eten’.
Oma, wat heeft u eraan gedaan?
Volgens mij begint kiezen voor lokaal, eerlijk en duurzaam voedsel daarom niet in de supermarkt, maar bij de relatie met onszelf. Omdat we vinden dat wij het waard zijn om voedsel te eten dat onze vitaliteit én die van de planeet ondersteunt. Eerst weer verliefd worden op onszelf. En begrijpen dat we natuur zijn. En dat volwaardige voeding: zonder chemicaliën en zonder duizenden voedselkilometers ons duizenden jaren heeft gevoed, tot pas zo’n zeventig jaar geleden.
“Eerst dienen we weer verliefd te worden op onszelf”
Dat is het voedsel dat liefdevol is voor ons lijf, ons brein en voor de mensen die aan onze zorg zijn toevertrouwd.
En stel dat ik over dertig jaar 92 ben, zoals op de foto, en mijn kleinkinderen vragen: “Oma, wat heeft u eraan gedaan om de gezondheid van mens en planeet in goede banen te leiden?”
Dan hoop ik te kunnen zeggen: oma heeft gedaan wat in haar macht lag. Ze heeft elke dag geprobeerd de intense, liefdevolle relatie tussen mens, voedsel en planeet onder de aandacht te brengen. Om zoveel mogelijk mensen weer verliefd te laten worden op zichzelf en op alles wat aan hun zorg is toevertrouwd. Want alles waar je een innige band mee hebt, wil je koesteren en beschermen.
“Alles waar je een innige band mee hebt, wil je koesteren en beschermen”
Inspiratie nodig?
Ik vertrouw erop dat alle opa’s en oma’s, en ik beschouw elke volwassene – letterlijk of figuurlijk – als zodanig, vanuit hun eigen kennis en vaardigheden ook kunnen zeggen: ik heb dit gedaan.
Twijfel je of jij iets bij te dragen hebt? Kijk dan eens naar de prachtige documentaire ‘Famous Last Words’ van Jane Goodall. Of lees het prachtige boek ‘De Kleine Prins’ van schrijver en piloot Antoine de Saint-Exupéry.
“Als iedereen een klein stapje zet, maken we samen grote stappen”
Als iedereen een klein stapje zet vanuit zijn of haar beroep, passie of zorgzaamheid, dan maken we samen grote stappen voor de gezondheid van de mens en de planeet. Een deel van je voedseleuro’s uitgeven aan boeren en telers in jouw omgeving die ‘volhoudbaar voedsel’ produceren, is al een prachtige stap.
En wat zijn er inmiddels vele adressen waar je zulk voedsel kunt kopen, in elke hoek van Nederland. Zie bijvoorbeeld dit overzicht. Of dit overzicht.
