De onthulling van de Graal 

De ‘onttoverde’ speer en de onthulling van de Graal in Wagners opera ‘Parsifal’ symboliseren het herstel van de spirituele kracht van de graalridders en de verlossing van het lijden van de gewonde koning Amfortas. Het toont de overwinning van mededogen op verleiding en de overdracht van de graalkoning-status aan de tot wijsheid en rijpheid doorgedrongen ‘reine dwaas’ Parsifal.

Voor mij staat het symbool van de Graal voor zelfrealisatie en de onthulling ervan voor de ontwikkelingsweg die tot zelfrealisatie leidt. In symbolische zin staat de Graal samen met het Causaal Hart voor het hoogste niveau van menselijk bewustzijn, innerlijke transformatie en de verbinding met het universele bewustzijn. Ze vertegenwoordigen samen het ankerpunt na een inwaartse reis van diepe reflectie, oefening en heling, waardoor het individu in figuurlijke zin in staat wordt gesteld door te dringen tot het symbool van de ‘Graal in zichzelf’.

Het Causaal Hart is het spirituele centrum van bewustzijn, wijsheid en verbinding en wordt ervaren als de kern van iemands wezen, de plek in de borststreek waar men naar wijst bij het zeggen van ik. Het wordt geduid als een ‘ruimte’ die het mogelijk maakt om met een open hart een innerlijk ‘houvast’ te vinden om rotsvast en geworteld de kuren en wervelwinden van het Ego te doorzien en te overstijgen. De Graal is te zien als het symbool van het Causaal Hart en wordt veelal gevisualiseerd als een kelk of beker.

Keuze voor zelfrealisatie en liefde
Onder zelfrealisatie wordt verstaan het proces van het ontdekken, ontwikkelen en leven vanuit je eigen visie, passie en behoeften, los van externe verwachtingen, oordelen van anderen en obstakels. Het houdt in dat je jouw volledig potentieel benut, je diepste waarden en dromen verwezenlijkt en de essentie van wie je bent, omarmt. Het is een continue innerlijke reis naar zelfkennis, persoonlijke groei en bewustwording. In spirituele zin wordt zelfrealisatie gezien als het herkennen van je ‘ware aard’, voorbij het Ego en het denken.

“In spirituele zin wordt zelfrealisatie gezien als het herkennen van je ‘ware aard’, voorbij het Ego en het denken”

Het unieke aan de mens is dat het in principe beschikt over het vermogen zelf in alle vrijheid te kiezen voor vrede, liefde, eenheid, vrijheid…. Het begaan van het pad van zelfrealisatie en liefde is dan ook een keuze die wordt gemaakt vanuit een intrinsiek gevoeld verlangen of motivatie om door te dringen tot diepere niveaus van ontwikkeling en bewustzijn.

Behoefte aan bewuste mensen
Het lijkt een feit dat slechts weinigen van de wereldbevolking doordringen tot een dergelijk zinnig, verrassend, verrijkend en inspirerend pad van ‘bewustzijnsontwikkeling’, terwijl er in de wereld veel alarmerende signalen kunnen worden waargenomen die aangeven dat er dringend behoefte is aan ‘bewuste’ mensen die de verantwoordelijkheid voelen om de vele noden in de wereld serieus te nemen en die de handen ineen willen slaan om vanuit een voortrekkersrol een aanzet te doen om deze noden te ledigen.

Beren op de weg
Aan veel mensen lijken evenwel de signalen voorbij te gaan en ontbreekt het hen aan de intrinsieke motivatie om zich te ontwikkelen en het behoeft geen betoog dat de verlokkingen en de sociale- en psychologische druk van het materiële leven dermate groot zijn dat men volkomen blind is geraakt voor het aangaan van welke vorm van emotionele- en spirituele ontwikkeling dan ook.

“Bij veel mensen ontbreekt de intrinsieke motivatie om zich te ontwikkelen”

Er zijn ook gegronde of gewichtige redenen waarom mensen verstoken blijven of er voor terugdeinzen om te werken aan bewustzijnsontplooiing. Zo dient er aan een aantal belangrijke overlevingsvoorwaarden voldaan te worden en vervolgens is het nodig om de – veelal zwaar in het Ego verankerde – innerlijke obstakels te overwinnen en op te ruimen.

Overlevingsvoorwaarden of basale mensenrechten
Onderdak: Iedereen heeft vanaf zijn geboorte een dak boven zijn/haar hoofd nodig. Zonder zo’n relatief ‘thuis’ wordt zelfs een minimale ontwikkeling welhaast onmogelijk.

Eten en drinken: Als mensen iedere dag zorgen hebben om zelfs maar een minimale maaltijd voor hun kinderen en zichzelf bij elkaar te sprokkelen en het ook nog eens regelmatig mislukt, zijn ze voortdurend bezig met overleven. En zolang overleving alle aandacht opeist is ontwikkeling en geestelijke groei een illusie.

Schone kleding: Om te kunnen groeien hebben mensen een noodzakelijk minimum aan schone kleding nodig. Zonder toereikende kleding is een gezond en hygiënisch functioneren en soms zelfs overleven onmogelijk.

Medische Zorg: Om een gezonde overleving te waarborgen is de toegankelijkheid en beschikbaarheid van een minimale medische zorg voor iedereen noodzakelijk.

Opvoeding en Onderwijs: Deze voorwaarde gaat over de basis opvoeding en onderwijs die mensen helpen boven het niveau van overleving uit te stijgen.

Wie de schoen past trekke hem aan…
Pas wanneer aan de minimumvoorwaarden op het vlak van onderdak, voedsel, kleding, medische zorg, opvoeding en onderwijs wordt voldaan, komt er mogelijk ruimte om te kiezen voor ontwikkeling en verschuift de verantwoordelijkheid daarvoor meer richting het individu.

“Het nalaten om de noden in de wereld te ledigen, kan als diefstal worden gezien”

De werkelijkheid toont echter aan dat voor honderden miljoenen mensen geldt dat geenszins aan een of meerdere of zelfs geen van de overlevingsvoorwaarden of basale mensenrechten wordt voldaan. In maatschappelijke zin wordt er dan ook ronduit schromelijk tekort geschoten om de noden in de wereld te ledigen en dat kan ook als een ingrijpende, geïnstitutionaliseerde ‘diefstal’ worden gezien, omdat er meer dan genoeg is voor iedereen. Alleen de eerlijke verdeling is verre van op orde.

Beteugelen van de invloed van het Ego
De grootste uitdaging op het pad van ontplooiing is het beteugelen van de invloed van het Ego. Degene die het pad gaat dient alert te zijn om steeds weer opnieuw voor ontwikkeling te blijven kiezen, zonder compromis, zonder terughoudendheid, in volle verantwoordelijkheid. Dit vergt een instelling van volharding en discipline, alsmede het open kunnen staan voor begeleiding. Van de begeleiders wordt zorgvuldigheid, integriteit en kundigheid verwacht.

Andere obstakels
De ontkenning van de ‘spirituele’ dimensie: Hiermee wordt bedoeld dat er geen waarde zou mogen worden toegekend aan overleveringen die op persoonlijke ervaring en beleving zijn gebaseerd, maar dat alleen op wetenschappelijk bewezen stellingen vertrouwd zou mogen worden. In deze tegenstelling ligt het dogma ‘van het gelijk of ongelijk’ op de loer en daar is niemand mee gediend.

Materialisme: Het verwerven van materie wordt als hoogste waarde gezien, waarbij het accent komt te liggen op het beperkende ‘hebben’ in plaats van op het onbeperkte ‘zijn’. Het onvermijdelijke gevolg van deze omkering is dat er een ‘angst voor tekort’ ontstaat, die maar al te vaak escaleert in hebzucht en jaloezie, waardoor de ‘geestelijke’ component volkomen ondersneeuwt en elke ontwikkeling stagneert.

Idolatrie: Dit is de oriëntatie op uiterlijkheden, de buitenkant of de verheerlijking van personen. Het is de verwarring van vorm met inhoud. Door het vastklampen aan de vorm kan er geen groei meer plaatsvinden en worden signalen, tekens en symbolen genegeerd of weggewuifd.

Ongeduld: Dit is waarschijnlijk de grootste verstrikking van deze tijd. Geen of weinig bereidheid tot reflectie over zichzelf of de relatie met de omgeving. Geen tijd nemen voor visieontwikkeling en persoonlijke groei. Alleen maar oog hebben voor de korte termijn, zoals een oppervlakkige en haastige oriëntatie op zaken met de bedoeling om zo snel mogelijk resultaat te behalen of materiële winst te genereren, zonder oog te hebben voor het afbreukrisico en de ecologische gevolgen voor de medemens, de Natuur of de leefomgeving.

Egocentrisme: Dit is het verminderde vermogen om zich te verplaatsen in de gedachten, gevoelens en perspectieven van anderen. Het eigen ik (Ego) staat centraal. Een egocentrisch persoon ziet de wereld uitsluitend vanuit de eigen beleving, gunt anderen geen ruimte of respect en gaat ervan uit dat anderen dezelfde visie of wereldbeeld hebben dan hij of zij.

Lafheid: Het pad van ontwikkeling kan confronterend zijn, vooral als men tekortkomingen, onaangename karaktertrekken of gedrag tegenkomt waar men zich schuldig over voelt of voor schaamt. Laf is dan om de verantwoordelijkheid bij anderen te droppen en ervoor te kiezen de ontwikkelingsweg te verlaten of te saboteren, omdat men ervoor terugdeinst de waarheid over zichzelf onder ogen te komen en daardoor worden de blinde vlekken in stand gehouden en stopt de ontwikkeling.

Hoogmoed: Iemand is hoogmoedig als hij of zij ervan uitgaat dat het allemaal wel lukt zonder aan zichzelf te werken en die door die houding geen bescheidenheid en respect weet op te brengen voor mensen die juist wel de moeite nemen dat te doen.

Wat voorafgaat…
Om het pad naar zelfrealisatie in te slaan, is het verstandig met een goede ‘uitrusting’ op weg te gaan. Daartoe behoren een voortraject van persoonlijke ontwikkeling, waarin wordt geleerd  met distantie en relativering naar zichzelf te kijken en waarin men de nodige ballast uit het verleden opruimt. Ook wordt verondersteld dat men leert los te komen van de genoemde obstakels door ze tegen het licht houden, onder ogen te zien en zich in te leven in hun tegengestelden, zoals realiteitszin, geduld, onbaatzuchtigheid, moed en bescheidenheid.

“Om het pad naar zelfrealisatie in te slaan, is het verstandig met een goede ‘uitrusting’ op weg te gaan”

Hulpmiddelen
Gaande op het pad ontvouwt zich een aantal hulpmiddelen die van cruciaal belang zijn om het einddoel te kunnen bereiken, zoals:

Overgave: Bewustzijnsontwikkeling is een proces van continu loslaten. Dat vraagt totale overgave aan het proces zonder concessies.

Toewijding: De focus ligt op het demonstreren van liefde, eenheid en kwaliteit. Dit vraagt moed en het ontwikkelen van concentratie en geestelijke kracht.

Standvastigheid: De verleidingen en afleidingen zijn groot. Het vergt een paar stevige schoenen, kalmte en een geduldige houding om standvastig en onverstoorbaar in het centrum te kunnen staan en het evenwicht te bewaren. Het motto is het leven te laten zijn zoals het zich ontvouwt en onnodig ingrijpen te vermijden.

Balans: Leren in discussies en conflicterende situaties de ‘waarheid’ in het midden te laten en in de neutraliteit te blijven, zonder te oordelen.

Vertrouwen: Ondanks de te verwachten tegenwerking van de omgeving, rotsvast blijven vertrouwen op het doel van de ontwikkeling, zijnde de realisatie van eenheid, onvoorwaardelijke liefde en bewustzijn.

Broederschap: Het samen optrekken met een groep gelijkgestemden, die samen op weg zijn, met hetzelfde doel, dezelfde betrokkenheid, focus en compromisloosheid.

Meer informatie: www.keesvanderstel.nl.