Apen vang je langzaam

Ik denk niet dat iemand van jullie ooit van plan is geweest om een aap te vangen. Een Afrikaans gezegde luidt dat je een aap langzaam dient te vangen. Wijze woorden waarmee ook andere uitdagingen het hoofd kunnen worden geboden.

Wie haastig een aap wil vangen, zal er niet in slagen. Ik denk echter niet dat de bedenker van deze wijze woorden dit letterlijk bedoelde. Waarschijnlijk stamt de uitdrukking uit een kleurrijk en dramatisch verhaal voor dorpsjongeren om hen te wijzen op nobele eigenschappen als geduld, ijver, doorzettingsvermogen, samenwerking en verantwoordelijkheid. Om een aap daadwerkelijk te vangen, moet je niet alleen zijn gewoontes kennen, maar ook zijn leefomgeving. Het is noodzakelijk om zijn sterke en zwakke punten te kennen en zijn drijfveren te begrijpen. Als je weet wat hem motiveert, kun je hem vangen. Maar wees gewaarschuwd. Het lukt je misschien niet de eerste of de tweede keer, maar pas bij een derde poging. Deze metafoor laat zien hoe het vaak in het leven gaat. Dit is waar dit verhaal over gaat. Het spreekt de aap in ieder van ons aan.

“Dit verhaal spreekt de aap in ieder van ons aan”

Door naar de natuur te luisteren en in de spiegel te kijken die de natuur ons voorhoudt, zijn we in staat een meer duurzamere vorm van leiderschap te ontwikkelen. Een van de belangrijkste verschuivingen in de moderne bedrijfswereld is de overgang van het soms ongegeneerd streven naar financieel voordeel en winst op de korte termijn naar een mindset die op ‘zakelijk welzijn’ is gericht. Een holistische, evenwichtige en duurzame cultuur die het welzijn van werknemers en consumenten omarmt en tegelijkertijd verantwoordelijkheid neemt voor het milieu en sociale vraagstukken. Een geleidelijk en geduldig proces. Je zou kunnen zeggen dat de bestuurskamer van vandaag de dag op zijn eigen wijze een aap aan het vangen is.

Geen grenzen
De energieke, stimulerende atmosfeer van een druk kantoor lijkt misschien ver verwijderd van de kleurrijke, lawaaierige, drukke energie van een Afrikaanse markt. Maar ik geloof dat de behoefte aan wezenlijk begrip en persoonlijke groei geen grenzen kent. Misschien is de grootste fout die we kunnen maken te denken dat er weinig te leren valt rond een eenvoudige open haard… of aan een vergadertafel.

Zelfs voor mij als Afrikaan raakt het woord Afrika me tot in het diepst van mijn hart. Het roept een veelheid aan gedachten en beelden op. Van ruwe, droge doornstruiken en gier-gevulde luchten tot geschilderde voorgevels van hutten met verkeerd gespelde opschriften die uitnodigen voor een biertje of een knipbeurt. Majestueuze olifantenkudden die weten dat ze erbij horen. De kleurrijke kleding van vrouwen die brandhout verzamelen en diepe vreugde ervaren als ze dat hout vinden. Schoenloze kinderen die tikkertje spelen en geen haast hebben om nog voor de bel de school te bereiken. Zilverharige oude mannen die de zegeningen van een andere tijd eren, terwijl ze het comfort van elkaars gezelschap koesteren

De wijsheid van Afrikaanse ouderen suggereert dat een rustig gesprek veel problemen oplost. Steeds meer taferelen van het Afrika dat ik ken, laten zich vertalen naar de bestuurskamers van bedrijven.

“Steeds meer taferelen uit Afrika laten zich vertalen naar bestuurskamers”

Dezelfde prijs
Het is interessant te weten dat elke tros tomaten op de gemiddelde Afrikaanse markt exact hetzelfde kost. Elke avocado, elke sigaret en elk brood heeft dezelfde prijs, ongeacht welke kraam je kiest. Je zult twintig kraampjes achter elkaar vinden die er allemaal hetzelfde uitzien en precies dezelfde producten aanbieden. De dames die in de stallen lopen, lijken ontspannen. Ze proberen je te verleiden hun kraam te bezoeken, maar zullen niet proberen je weg te lokken van een andere kraam. Morgen is er immers weer een dag, met elkaar.

Succes is een eervolle, evenwichtige reis in plaats van alleen maar winst op de korte termijn. Wellicht is de combinatie van strategische checklists van het moderne bedrijfsleven en de openhaard gesprekken van de wijze ongeletterde Afrikaan een route die leidt tot een daadwerkelijk maximaal rendement voor alles en iedereen in de wereld, zowel nu als in de toekomst.

“Meer dan ooit moet het leven worden gekenmerkt door een gevoel van universele verantwoordelijkheid, niet alleen van land tot land en mens tot mens, maar ook van mens tot alle andere vormen van leven.” – Dalai Lama

Tekst: Alan McSmith

Alan is ruim dertig jaar wildernisgids en natuurbeschermer. In de wildernis laat hij het belang en de betekenis van natuur diep ervaren, evenals de urgentie om ons natuurlijk erfgoed te behouden en te herstellen. Alan is tevens een inspirerend spreker en auteur. Meer informatie: www.alanmcmsmith.com

Vertaling: Willem Vreeswijk