Welkom op het snelst groeiende inspiratieplatform voor een socialer en duurzamer Nederland

Componist Bert Barten geeft samen met bomen concerten. Omdat de natuur een stem verdient

6 november 2018 -

Wat hebben klimaatverandering, plastic soep en grootschalige ontbossing met elkaar gemeen? Het zijn allemaal problemen die voortkomen uit het feit dat we als mensheid de verbinding met de natuur zijn kwijtgeraakt. Componist en kunstenaar Bert Barten wil die connectie op een wel heel bijzondere manier herstellen. Met TalkingTrees geeft hij bomen letterlijk en figuurlijk een stem.

“In 1969 draaide een astronaut zijn camera naar buiten, en toen zagen we overal ter wereld een klein blauw bolletje in de lucht hangen”, vertelt Bert. “Vanaf dat moment werd er gesproken over ruimteschip aarde. We hebben er maar één. En we zitten er met z’n allen op.”

Toch lijken we ons dit vaker niét dan wél te realiseren. De natuurlijke hulpbronnen raken op, de zeeën vullen zich met plastic, en klimaatverandering dendert gestaag door. We zijn als mensheid verdomd ver verwijderd geraakt van de natuur. En dat terwijl wij de aarde nodig hebben om te overleven, niet andersom.

Geef de natuur een stem

Om het contact tussen mens en natuur te herstellen startte Bert TalkingTrees: een samenwerkingsverband van kunstenaars, muzikanten en wetenschappers die de processen die zich in bomen afspelen omzetten in muziek.

Bert komt er twintig jaar geleden bij toeval achter dat dit mogelijk is: “Ik liep samen met een vriend door het bos, en we hadden een leugendetector bij ons. Grappend vroeg ik: ‘Kan een boom liegen?’ Toen we de pinnetjes van het apparaat tegen de stam hielden, ontstonden er trillingen. Ineens wist ik: we kunnen de natuur een stem geven.”

Tijd voor actie

Jarenlang blijft het idee voor TalkingTrees op de plank liggen. Totdat Bert er ruim twee jaar geleden achter komt dat het laatste Europese oerbos – dat zich in Polen bevindt – dreigt te verdwijnen.

“De ritmes van de natuur lijken een beetje op de ritmes van dance- en housemuziek.”

Samen met wetenschappers van over de hele wereld gaat de componist aan de slag om bomen een stem te geven. En met resultaat. “We hebben sensoren ontwikkeld waarmee we bijvoorbeeld de fotosynthese en de sapstroom van een boom kunnen omzetten in geluid. Al die processen brengen vibraties teweeg. En als je die trillingen versterkt en versneld afspeelt, komen daar prachtige ritmes uit.”

Bomen als muzikant

Hoe het is om samen met de natuur muziek te maken? “Je zou het een soort eenheidservaring kunnen noemen”, vertelt Bert. “Zodra je hebt gevoeld dat alles bruist en leeft, kun je nooit meer op dezelfde manier door een bos lopen.”

Om deze ervaring met zoveel mogelijk mensen te delen geeft TalkingTrees concerten. Zowel de bomen die ‘live’ aanwezig zijn als de data van bomen uit andere landen verzorgen het repertoire. Bert: “We laten niet alleen Nederlandse bomen, maar ook de Japanse en Braziliaanse bossen meespelen. Het is een soort free jazz, waarbij we de wildheid van de natuur proberen te vangen in muziek.”

Succes

Vanaf begin af aan zijn de optredens van TalkingTrees een doorslaand succes. “Ons allereerste concert was in een bos in Bergeijk. We hadden gerekend op vierhonderd bezoekers, en toen stonden er ineens achttienhonderd mensen op de stoep. We hebben een soort zenuw geraakt in onze samenleving. Ik ben niet de enige die dit voelt: er zijn heel veel mensen die meer in contact willen staan met de natuur.”

Emotionele ervaring

De concerten maken bij het publiek ontzettend veel los: “Mensen zitten in een soort trance te luisteren, en ik zie eigenlijk altijd traantjes lopen”, vertelt Bert. “Het is een verbindende ervaring, zowel met de natuur als met elkaar. Want je weet: iedereen die hier vanavond is, heeft hetzelfde doel voor ogen. Een groenere en betere wereld voor onszelf en onze kinderen. En dat doet wat met je.”

Respect voor de natuur

Met TalkingTrees hoopt Bert mensen te inspireren om meer respect te hebben voor de natuur. “Bomen zijn geen dode stukken hout, maar levende wezens die elkaar verzorgen, met elkaar communiceren, en elkaar waarschuwen als er gevaar dreigt. Bovendien hebben ze een karakter. Wist je bijvoorbeeld dat een Lindenboom van drukte houdt? Daarom staat ie altijd middenin een dorp. Ik hoop dat onze muziek mensen doet inzien dat de natuur leeft, en dat ze ons respect verdient.”

Bijdrage

De komende jaren wil Bert met zijn muziek een breder publiek bereiken. Niet alleen concerten geven voor mensen die de natuur al belangrijk vinden, maar juist ook voor groepen die bijvoorbeeld wél een voorstander zijn van snelwegen die rechtstreeks door bossen klieven. “Onze samenleving is enorm gepolariseerd. De ene helft wil doorgaan met business as usual, de andere helft ziet in dat onze huidige gang van zaken tot allerlei rampen leidt. Met TalkingTrees wil ik mensen in beweging brengen voor een gezondere aarde. Als me dat lukt, ben ik meer dan tevreden.”

Bert beter leren kennen? Bekijk dan zijn videoportret:

Iedere week een flinke dosis positiviteit en blik-verruimende kennis in je mailbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief. Inspiratie gegarandeerd.

Videoportret door: Jeppe van Pruissen & Nadine Maarhuis
Video concert door: TalkingTrees

REAGEER